بحث درباره «مبدأ نخستين عالى هستى» و «آفريدگار جهان» گرچه بحث بسيار جالب و پر ارزشى است، اما افسوس كه از دايره حس ما بيرون است و چيزهائى كه از دايره حس بيرون است امروز ارزش علمى ندارد، زيرا راهى بسوى اثبات آن نيست.

اصولًا گام نهادن در بيرون از دايره حس اگر خطرناك نباشد، لااقل مايه سرگردانى است و چه بهتر كه خود را در اين وادى سرگردان نسازيم.

بسيار بودند كسانى كه در اين وادى قدم گذاردند و از نيمه راه سرگردان باز گشتند سرو كار ما در زندگى با حواس ماست و ما را با وجودى كه خارج از قلمرو «مشاهده» و «حس» و «آزمايش» است سرو كارى نباشد!.

و شايد بهمين دليل، مكتب «حسيّون» مكتبى است كه امروز در عالم فلسفه طرفداران فراوانى دارد.

طرفداران اين مكتب مانند «ژان لاك» انگليسى (از