ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٤٧ - اعراب و لغت

بيان آيه ١١٨- ١١٩- ١٢٠

قرائت‌

كوفيان بجز حفص «فصل» را به فتح و «حرم» را بضم خوانده‌اند. اهل مدينه و حفص و يعقوب و سهل هر دو را بفتح خوانده‌اند. ديگران هر دو را بضم خوانده‌اند.

شايد قرائت ضم در «فصل» اين آيه است:(هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ إِلَيْكُمُ الْكِتابَ مُفَصَّلًا) (همين سوره ١١٤) و شاهد ضم در «حرم» اين آيه است:(حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَ الدَّمُ ...) (مائده ٣) شاهد فتحه آنها اين دو آيه است‌(قَدْ فَصَّلْنَا الْآياتِ) (انعام ٩٧) و(أَتْلُ ما حَرَّمَ رَبُّكُمْ) (انعام ٦).

ليضلون: ابن كثير و ابو عمرو و يعقوب در اينجا و در سوره‌هاى يونس و ابراهيم و حج و لقمان و زمر بفتح ياء و كوفيان بضم ياء و ديگران در اينجا و در سوره يونس بفتح ياء و در بقيه، بضم ياء خوانده‌اند. كسانى كه بفتح ياء خوانده‌اند، نظرشان اين است كه آنها خودشان بر اثر پيروى هواى نفس گمراهند و كسانى كه بضم ياء خوانده‌اند، نظرشان اين است كه آنها از هدايت دورتر و در گمراهى آنان نيز سرايت مى‌كند.

بديهى است كه هر گمراه كننده‌اى گمراه است. اما هر گمراهى ممكن است گمراه كننده نباشد.

اعراب و لغت‌

(وَ ذَرُوا): واو براى عطف است. از اين فعل فقط امر و مستقبل بكار مى‌رود، زيرا نخواسته‌اند ابتداى بواو كنند. در مورد «عسى» فقط ماضى آن استعمال مى‌شود.

ظاهر: چيزى كه قابل درك باشد.

باطن: چيزى كه دركش دشوار باشد.