ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٨١ - لغت

بيان آيه ١٣٣- ١٣٤- ١٣٥

قرائت‌

ابو بكر از عاصم «مكاناتكم» قرائت كرده است. ديگران «مكانتكم». اين كلمه مصدر است. مصدر را اغلب بصورت مفرد به كار مى‌برند. گاهى هم جمع مى‌بندند.

چنان كه در جمع «حلم» گويند: «احلام» و «حلوم» شاعر گويد:

يعنى: هر گاه در مجلس جود و بخشش نشينند، دستهايى گشاده دارند.

من تكون: حمزه و كسايى بياء و ديگران بتاء خوانده‌اند. علت اين است كه تانيث فاعل آن «عاقبة» تانيث حقيقى نيست. بنا بر اين هر دو وجه جايز است. مثل‌(فَأَخَذَتْهُمُ الصَّيْحَةُ) (حجر ٧٣) و(أَخَذَ الَّذِينَ ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ) (هود ٦٧).

لغت‌

انشاء: آغاز خلقت. انشاء قصيده، بوجود آوردن آن است. «نشأ» جوانان تازه سال. شاعر گويد:

يعنى: اگر نمى‌گفتند: نصيب، بچه شده است، مى‌گفتم: جانم بقربان بچه‌هاى خردسال.

توعدون: اين فعل از «ايعاد» يعنى تهديد يا از «وعد» است كه نسبت به نيكى است.

مكانة: ابو زيد گويد: يعنى مقام و منزلت. «رجل مكين عند السلطان» يعنى نزد سلطان منزلت دارد.