ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٠٧ - شان نزول

بيان آيه ٥٤

قرائت‌

انه ... فانه: اهل مدينه اولى را بفتح همزه و دومى را بكسر خوانده‌اند.

عاصم و ابن عام و يعقوب، هر دو را بفتح همزه و ديگران هر دو را بكسر خوانده‌اند.

كسره اوّلى بمناسبت اين است كه تفسير «الرحمه» باشد و كسره دومى بخاطر اين است كه بعد از فاء قرار گرفته و حكم ابتداى جمله را دارد.

فتحه اولى بمناسبت اين است كه بدل از «الرحمه» است و فتحه دوم بمناسبت اين است كه مبتدا براى خبر محذوف باشد.

لغت‌

سلام: اين كلمه را در لغت چهار معنى است: ١- مصدر ٢- جمع سلامت ٣- اسمى از اسماء خدا ٤- درختى است. هر گاه اين كلمه به معناى مصدرى بكار رود، دعايى است براى انسان كه از آفات، سالم بماند. هر گاه نام خدا باشد، معناى آن مالك سلامت و خلاصى از مكروه است. درختى كه نامش «سلام» است، درختى قوى است. اين درخت، بر اثر قدرت و نيروى خود از آفتها سالم است. صلح را هم «سلام» و «سلم» مى‌نامند. زيرا معناى آن سلامت از شر است. «سلم» به معناى دلوى است كه داراى يك دسته است و از دلوهاى ديگر، سالمتر است.

شان نزول‌

در باره اينكه آيه در باره كى نازل شده، اختلاف است. اكرمه گويد: در باره همانها كه خداوند پيامبر را از طرد آنها نهى كرده بود، نازل شده است. به همين جهت، هر گاه پيامبر به آنها بر ميخورد، بر آنها سلام ميكرد ولى گفت: ستايش خدا را كه در امت من افرادى قرار داده كه مرا امر كرده است بر آنها ابتدا به سلام كنم. عطا گويد: