ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٦٩ - مقصود

بيان آيه ٨٣ تا ٨٧

قرائت‌

درجات: اهل كوفه و يعقوب اين كلمه را به تنوين و ديگران بدون تنوين قرائت كرده‌اند. قرائت اول به اين معنى است كه آنچه بالا برده ميشود، صاحبان درجاتند و قرائت دوم به اين معنى است كه آنچه بالا برده ميشود، خود درجات است.

اليسع: اهل كوفه، بجز عاصم اين كلمه را در اينجا و در سوره ص «الليسع» بفتح لام و سكون ياء و ديگران «اليسع» به سكون لام و فتح ياء خوانده‌اند. اهل ادب معتقدند كه اين كلمه علم است و بنا بر اين الف و لام آن زايده است.

اعراب‌

(تِلْكَ حُجَّتُنا): مبتدا و خبر. ظاهرا «على قومه» متعلق به «حجتنا» است. لكن اگر(آتَيْناها) صفت «حجتنا» باشد، ميان آنها فاصله شده و جايز نيست. بنا بر اين‌(عَلى‌ قَوْمِهِ) متعلق است به محذوفى كه «حجتنا» قرينه آن است.

مقصود

گفتگوى ابراهيم با قوم خود از دانشهايى بود كه خداوند بزرگ در اختيارش قرار داده بود و هر چه با مردم ميگفت، به امر خدا بود. در اينباره مى‌فرمايد:

(وَ تِلْكَ حُجَّتُنا آتَيْناها إِبْراهِيمَ عَلى‌ قَوْمِهِ‌): اينها دلايل ما بود كه به ابراهيم عطا كرديم و بدلش افكنديم، تا بتواند آنها را بر قوم خود حجت قرار دهد و آنها را هنگام بحث محكوم سازد.

(نَرْفَعُ دَرَجاتٍ مَنْ نَشاءُ): ما درجات مردم مؤمن را كه خدا و رسولش را تصديق و اطاعت مى‌كنند، بالا ميبريم و بعضى از آنها را بر حسب ايمان و يقينشان بر بعضى ديگر فضيلت مى‌بخشيم.