ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٠٨ - مقصود

در باره جماعتى از صحابه، مثل: حمزه، جعفر، مصعب بن عمير و عمار و ... نازل شده است انس بن مالك گويد: جماعتى نزد پيامبر گرامى شرفياب شده، گفتند: ما گرفتار گناهان بسيارى شده‌ايم. پيامبر در جواب آنها سكوت كرد و اين آيه نازل شد. برخى گفته‌اند:

در باره توبه كاران نازل شده است. در روايتى از امام صادق ٧ همين قول تاييد شده است.

مقصود

اكنون خداوند متعال پيامبر خود را امر مى‌كند كه در برابر مؤمنين تعظيم كند.

مى‌فرمايد:

(وَ إِذا جاءَكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِآياتِنا فَقُلْ سَلامٌ عَلَيْكُمْ‌). هر گاه مردمى كه به آيات ما ايمان دارند، نزد تو بيايند، بگو: سلام بر شما. درباره اين آيه چند وجه گفته‌اند:

١- دستور مى‌دهد كه پيامبر بر آنها سلام كند. بنا بر اين منظور تحيت آنهاست از جانب خداوند بر زبان پيامبر.

٢- دستور مى‌دهد كه پيامبر بر آنها سلام كند و بدينوسيله آنها را گرامى بدارد.

٣- دستور مى‌دهد كه عذر آنها را بپذيرد و آنها را به سلامت از آنچه عذر آن را خواسته‌اند، بشارت دهد. وجه اول از حسن، وجه دوم از جبايى و وجه سوم از ابن عباس است.

(كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلى‌ نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ): خداوند با تاكيد هر چه بيشتر بر خود واجب كرده است، رحمت را. بديهى است كه خداوند چيزى نمى‌نويسد. تعبير نوشتن براى اين است كه مردم مى‌بينند چيزى كه بايد براى بعد نگهدارى شود، نوشته ميشود.

خداوند هم كه رحمت خود را براى نيكان ذخيره كرده، مى‌گويد: پروردگار شما بر خويشتن نوشته است كه رحمت خود را شامل حال شما كند. برخى گويند: منظور اين است كه در لوح محفوظ نوشته است در اينباره در اول سوره گفتگو كرده‌ايم.

(أَنَّهُ مَنْ عَمِلَ مِنْكُمْ سُوءاً بِجَهالَةٍ ثُمَّ تابَ مِنْ بَعْدِهِ وَ أَصْلَحَ فَأَنَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ‌):

در اينجا وعده مى‌دهد كه رحمت خدا شامل حال آنان ميشود كه از روى جهالت،