فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤٦ - گفتارى در حكم تشريح سيدمحسن خرازى

در پاسخ بايد بگوييم: هرگاه جنين پس از دميدن روح مرده باشد بسان مسلمان ميّت است و روايت «إنّ حرمته ميّتا كحرمته و هوحيّ» او را دربرمى گيرد؛ زيرا وقتى روح در جنين دميده مى‌شود حرمت پيدا مى‌كند به گونه اى كه وارد كردن نقص يا ضرر براو حرام است. از اين رو وقتى روح از او خارج مى‌شود، وارد ساختن نقص براو به هر صورتى كه باشد بسان زمان حلول روح در جنين، حرام است. گواه مدعا افزون بر روايات پيشين كه برحرمت تشريح مسلمان تأكيد داشت، موثّقه سماعه است:

سألته عن السقط إذا استوت خلقته يجب عليه الغسل و اللحد و الكفن؟ قال: نعم، كل ذلك يجب عليه؛ (٤٢)

از امام كاظم(ع) پرسيدم: هرگاه جنين با خلقت تمام، سقط شود آيا غسل و خاك سپارى و كفن براو واجب است؟ فرمود: بله، همه اينها در حق او واجب است.

از ظاهر پرسش و پاسخ دراين روايت برمى آيد كه هرگاه خلقت جنينى كامل شده باشد و مرگ آن را در رسد، دراحكام تجهيز ميّت اعمّ از غسل، دفن و كفن با ساير مسلمانان برابر است. اين امر نشان مى‌دهد كه جنين پس از مرگ بسان زمان حياتش داراى حرمت و احترام است.

حال اگر جنينى پيش از دميدن روح و آفرينش كامل، سقط شود، ديگر نمى‌توان او را انسان مرده حقيقى دانست؛ زيرا فرض اين است كه دراين جنين روح دميده نشده است هرچند احتمال دارد پيش از سقط جنين داراى روح حيوانى باشد. بنابراين تاوقتى كه در جنين روح دميده نشده باشد روايت «حرمته ميّتا كحرمته و هو حيّ» شامل آن نمى‌شود. ازاين بيان روشن مى‌شود كه براى اثبات حرمت تشريح يا بريدن اعضاى چنين جنينى نمى‌توان به روايت فوق تمسك جست.

همچنين رواياتى همچون صحيحه رفاعه (٤٣) كه سقط جنين را حرام دانسته، دلالتى


(٤٢) وسائل الشيعه، ج٢، ص٦٩٥، باب١٢ از ابواب غسل ميّت، ح١.
(٤٣) وسائل الشيعه، ج٢، ص٥٨٢، باب٣٣ از ابواب حيض، ح١.