اگر مدعى به تعداد افراد قسامه خويشاوندانى داشته باشد، هريك از ايشان يك بار سوگند ياد مى‌كند و اگر تعداد، كمتر از عدد قسامه باشد، قسم تكرار مى‌شود تا عدد قسامه تكميل شود. اگر خويشاوندان او بيش از عدد قسامه باشند، مختارندكه در قتل عمد پنجاه نفر و در قتل غير عمد بيست و پنج نفر از ميان خود تعيين كنند.

مسأله ٢ ـ اگر مدعى افرادى براى قسامه نداشته باشد يا داشته باشد، ولى همه آنان يا بعضى از آنان از اداى سوگند امتناع ورزند، خود مدعى و موافقان او سوگند داده مى‌شوند و سوگند ايشان تكرار مى‌شود تا عدد قسامه تكميل گردد و اگر هيچ كس جز خود او نباشد، سوگند او تكرار مى‌شود تا عدد به اتمام برسد.

مسأله ٦ ـ اگر خود مدعى يا خويشان او سوگند ياد نكنند، مى‌تواند سوگند را به مدعى عليه برگرداند و مدعى عليه نيز بايد پنجاه نفر از خويشان خود را حاضر كند كه به برائت او شهادت دهند و بايد هريك بر برائت او سوگند بخورد و اگر كمتر از پنجاه نفر باشند، براى تكميل عدد، سوگند تكرار مى‌شود و حكم به برائت او از قصاص و ديه مى‌شود.

اگر مدعى عليه خويشاوندى براى سوگند نداشته باشد، خود او پنجاه سوگند ياد مى‌كند و حكم به برائت او از قصاص و ديه خواهد شد. (٣)

آيت اللّه‌ خويى درمبانى تكملة المنهاج ميان قسامه مدعى و قسامه مدعى عليه تفصيل داده است و در قسامه مدعى موافق مشهور و در قسامه مدعى عليه خلاف مشهور نظر داده و گفته است:

(٢) شرائع الاسلام، ج٤، ص٢٢٥، چاپ نجف.
(٣) تحرير الوسيله، ج٢، ص٤٧٧ ـ ٤٧٨، چاپ جامعه مدرسين.