براساس ديدگاه مشهور فقها اگر ولىّ دم نتوانست پنجاه نفر براى سوگند فراهم آورد بلكه تعداد كمترى آورد يا فقط خود او بود، قسم تكرار مى‌شود تا به عدد قسامه(پنجاه نفر) برسد سپس به نفع او حكم صادر مى‌شود. اگر مدعى قسم نخورد و قسم به مدعى عليه منتقل شود، باز همين گونه است. در غنيه و خلاف و رياض براين مطلب ادعاى اجماع شده است.

شيخ مفيد درمقنعه مى‌گويد:

بينه برقتل اقامه نمى‌شود مگر با دو شاهد مسلمان عادل يا با قسامه.

قسامه آن است كه پنجاه نفر از اولياى مقتول هركدام به اسم جلاله(اللّه) سوگند ياد كنند كه اين متّهم، شخص مقتول را كشته است.اقامه قسامه تنها درصورتى درست است كه مدعى عليه در موضع تهمت باشد. اگر قسامه با اين وصف، وجود نداشت، اولياى مقتول پنجاه بار سوگند ياد مى‌كنند و ديه به ايشان پرداخت خواهد شد. (١)

(الف) تقرير فارسى به قلم يكى از شاگردان معظم‌له.
(١) مقنعه، ص٧٣٦.