فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٩ - گفتارى در حكم تشريح سيدمحسن خرازى

اهانت، پا روى سراو بگذارد، اهانت وبى احترامى به مؤمن قلمداد مى‌شود. از همين جا آشكار مى‌گردد كه بى احترامى به بدن ميّت مسلمان هرچند بسان آموزش ديگران و كسب مهارت داراى انگيزه عقلايى باشد، اهانت و بى احترامى بوده و حرام است؛ زيرا احترام مؤمن پس از مرگ بسان حال حيات واجب است.

براى اثبات حرمت تشريح بدن ميّت مسلمان افزون بر روايات پيشين به رواياتى كه از مثله كردن بدن ميّت كافر نهى كرده استدلال شده است. به اين بيان كه اگر مثله كردن بدن كافر حرام است به طريق اولى تشريح بدن ميّت مسلمان نيز حرام خواهد بود. از جمله اين روايات، روايت كافى از على بن ابراهيم از پدرش از ابن ابى عمير از معاوية بن عمار است:

به گمانم از ابوحمزه ثمالى شنيدم كه او از امام صادق(ع) چنين نقل كرد:

هرگاه پيامبر اكرم(ص) مى‌خواست سريّه اى را اعزام دارد ايشان را فرا مى‌خواند و نزد خود مى‌نشاند آن گاه مى‌فرمود: با نام و ياد الهى و درراه خدا و بردين رسول خدا رهسپار شويد. خيانت نكنيد و بدن كسى را مثله ننماييد.... (٢٠)

نظير اين روايت، موثّقه مسعدة بن صدقه است. در استدلال به اين دسته از روايات اشكال شده هرگاه به هدف گوشمالى و كيفر دادن، اعضا بريده شود، مثله و مثله كردن صادق است و فرض اين است كه مفهوم مثله و مثله كردن در تشريحى كه به هدف افزايش مهارت انجام مى‌گيرد، تحقّق نمى‌يابد؛ چنان كه در تاج العروس آمده است.

وقتى مى‌گويند:

«مثّل بفلان مثلا و مثلة» (فلانى را مثله كرد) يعنى با بريدن اعضاى او و زشت ساختن آن، او را به شدت گوشمالى داد. مثله كردن كشته به اين است كه بينى، گوش يا آلت تناسلى يا چيزى از اعضاى او را قطع كند. (٢١)


(٢٠) وسائل الشيعه، ج١١، ص٤٣، باب١٥ از ابواب جهاد، ح٢.
(٢١) تاج العروس، ج٨، ص١١١.