فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٧ - گفتارى در حكم تشريح سيدمحسن خرازى
مستفيضى است كه در احترام ميّت مسلمان وارد شده است. اين روايات بدين شرح است:
براو ديه واجب است؛ زيرا حرمت ميّت بسان حرمت او در حال حيات است.
درمعناى «حرمت» در مصباح المنير آمده است:
حرمت به ضمّ، چيزى است كه هتك آن جايز نباشد و حرمت... اسم مصدر احترام است چنان كه «فرقت» اسم مصدر افتراق مىباشد. (١٤)
اين واژه گاه بر حرام اطلاق مىشود. اما روايات آتى گواه آن است كه مقصود از حرمت دراين روايت معناى نخست [ احترام] است؛ زيرا حرمت دراين روايات به ميّت اضافه شده و پيداست كه مقصود از آن احترام است. بنابراين چنين ادعايى مردود است كه ضمير در عبارت «لانّ حرمته» به سرميّت بازمى گردد و معناى روايت اين است كه بريدن سر همان گونه كه پيش از مرگ حرام بوده، پس از مرگ نيز حرام است و از اين روايت استفاده نمىشود كه احترام ميّت بسان احترام او در حال حيات [ لازم] است.
از امام صادق(ع) سؤال شد: مردى درچاهى كه از زمين بيرون زده (درنسخه ديگر«محرج» آمده كه به معناى چاه تنگ است) افتاده و مرده است و بيرون كشيدن او از چاه ممكن نيست. آيا مىتوان از آن چاه وضو گرفت؟
امام(ع) فرمود: وضو ساختن از آن چاه روا نيست. بايد آن چاه را رها و قبرش كنند؛ ولى اگر بيرون كشيدن او ممكن باشد، بيرون آورند و غسل دهند و دفن كنند. (١٥) پيامبر اسلام(ص) فرمود: حرمت [ مرد] مسلمان پس از
(١٣) وسائل الشيعه، ج١٩، ص٢٤٨، باب٢٤ از ابواب ديات اعضا، ح٤.
(١٤) مصباح المنير، ج١، ص١٦١.
(١٥) «محرج» از نظر لفظ و معنا نظير«مضيق» به كسرياء است.