در اين بخش، با تحقيق درباره انظار فقهى شيخ در برخى موضوعات احكام و مستنداتى كه از آيه هاى شريفه ارائه مى‌كند، بحث از مبانى فقهى شيخ در آيات را به پايان مى‌رسانيم:

١. مفسد في الارض و محارب

او در آغاز باب «قطاع الطريق» در مبسوط، آيه {إنّما جزاء الّذين يحاربون اللّه و رسوله و يسعون في الارض فسادا أن يقتّلوا أو يصلّبوا أو تقطّع أيديهم و أرجلهم من خلاف أو ينفوا من الارض } (١١) را ذكر كرده، و در طول اين باب به توضيح و تفسير آيه به خصوص دو موضوع محارب و مفسد في الارض مى‌پردازد.

جا دارد اشاره كنيم كه يكى از مهم ترين وظايف فقيه، آگاهى درست و روشن از دامنه مصداقى و مفهومى موضوعات احكام شرعى وارد در نصوص است؛ زيرا حكم هرچه باشد، و مستند آن هر قدر نيز محكم باشد، بدون اين آگاهى تطبيق صحيح مصاديق خارجى بر موضوع آن حكم غير ممكن خواهد بود.

دراين آيه، از موضوع محارب ياد شده و شيخ اقوال زير را در معنا و تفسير آن دنبال مى‌كند:

الف) مقصود، اهل ذمه است كه پيمان شكسته و به جبهه جنگى دشمن پيوسته اند و با مسلمانان به ستيز برخاسته اند.

ب) مراد از آنها افرادى است كه از دين اسلام مرتدّ شده و به كفر گراييده اند.

(١١) مائده، آيه٣٣.