یا بُنَی، اعْرِفْ مَنَازِلَ الشِّیعَةِ عَلَى‌ قَدْرِ رِوَایتِهِمْ‌ وَ مَعْرِفَتِهِمْ؛ فَإِنَّ الْمَعْرِفَةَ هِی الدِّرَایةُ لِلرِّوَایةِ، وَ بِالدِّرَایاتِ لِلرِّوَایاتِ یعْلُو الْمُؤْمِنُ إِلَى أَقْصَى دَرَجَاتِ الْإِیمَانِ.

از آنجایی که در روایات مذکور، از واژه «روایة الحدیث» و «درایة الحدیث» برای این دو محور استفاده شده، تقسیم‌بندی اساسی دانش‌های حدیثی را نیز بر اساس روایت (نقل) و درایت (فهم) پی‌می‌گیریم. سپس محور نقل را به دو شاخه: «صدور و تدوین حدیث» که متکفل دستیابی به متن حدیث است و «اعتبارسنجی حدیث» که دو وظیفه خطیر: اطمینان به صدور حدیث از معصوم(ع) و حجیت متن حدیث را عهده‌دار است، تقسیم می‌کنیم؛ اما برای محور «فهم» که به سازوکار و سیر فهم کلام و برون‌رفت از مشکلات این مسیر می‌پردازد، زیرشاخه‌ای ذکر نمی‌شود.

بر اساس آنچه بیان شد، می‌توان منظومه دانش‌های موجود حدیثی شیعه را اینگونه ترسیم نمود:

این شاخه‌بندی و نظم‌دهی، ریشه در عملکرد عقلا دارد و به دلیل استناد به تحلیلی زبان‌شناسانه، جهت بررسی هر کلام ارزشمندی، قابل تصور است. سیر منطقی این منظومه، همانی است که ترسیم شده است؛ یعنی هنگام مواجهه با روایت، ابتدا باید ضمن شناسایی اطراف روایت و مصدر آن، به متن قابل قبولی از آن دست یافت. پس از اطمینان از صدور آن از ناحیه معصوم(ع)، با استفاده از سازوکاری منطقی در فهم کلام و پشت سر گذاشتن موانع پیش رو، مراد واقعی معصوم(ع) را جهت التزام و عمل به مفاد آن، به‌دست آوریم. با این کلام، تعامل شاخه‌های اصلی با هم تا حدودی مشخص می‌شود.