قَالَ الصَّادِقُ(ع) مَنْ نَظَرَ إِلَى امْرَأَةٍ فَرَفَعَ بَصَرَهُ إِلَى السَّمَاءِ أَوْ غَمَّضَ بَصَرَهُ لَمْ یرْتَدَّ إِلَیهِ بَصَرُهُ حَتَّى یزَوِّجَهُ اللَّهُ مِنَ الْحُورِ الْعِینِ؛[٣٠١] هرگاه کسی نگاهش به زن نامحرم بیفتد؛ پس نگاهش را به‌سوی آسمان بیندازد یا چشمش را ببند، پیش از آنکه نگاهش برگردد (چشم بر هم زند) خداوند حورالعین را به ازدواج او در می‌آورد.

در قرآن کریم و بعضی از روایات، ارتداد همراه با متعلق به‌کار رفته است؛[٣٠٢] اما در روایات «ارتد الناس»، متعلق ارتداد مطلق گذاشته شده که برای آشکارشدن آن، به استعمالات عرب قبل از اسلام و سایر روایات، پرداخته می‌شود. این واژه، بدون ذکر متعلق در روایات، به‌معنای «برگشت از دین»[٣٠٣] و «برگشت هرچیز دیگر»،[٣٠٤] به‌کار رفته است. مانند شعر امرؤ القیس:

تَأوّبَنی‌ الدّاءُ القَدیمُ فَغَلّسَا؛ أُحاذِرُ أنْ یرْتَدّ دائی فاُنْكَسَا؛[٣٠٥]بیماری گذشته‌ام، به سراغم آمد و شب هنگام رفت؛ ترس آن دارم که دوباره بیماریم برگردد پس مریض شوم.

همچنین برای نمونه‌های بیشتر می‌توان به اشعار شماخ و ابن‌مقبل که در همین معنا به‌کار رفته نیز رجوع نمود.[٣٠٦]

از استعمال‌های گوناگون این واژه به‌دست می‌آید کلمه «ارتدّ» قبل از اسلام به‌معنای برگشت بوده و در اصطلاح خاصی به کار نرفته است؛ اما در اسلام علاوه بر معنای لغوی، به معنای «برگشت از دین» نیز به‌کار رفته و در قرآن و به‌ویژه در احادیث معصومان؟عهم؟ ـ که گاهی به‌صورت مطلق و گاهی با قید«عن دینه» و «عن الاسلام» به کار می‌رفته ـ معنای اصطلاحی پیدا

[٣٠٠]. مجمع البحرین، ج٣، ص٤٩.

[٣٠١]. من لایحضره الفقیه، ج‌٣، ص٤٧٤.

[٣٠٢]. مانند: «مَنْ یرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دِینِه»؛ قید «عن دینه»، نوع ارتداد را مشخص کرده که به معنای برگشت از دین است؛ مائده، آیه٥٤.

[٣٠٣]. ر.ک: دعائم الاسلام، ج٢، ص٢٥١.

[٣٠٤]. ر.ک: الکافی، ج٣، ص٥٢٤؛ من لایحضره الفقیه، ج٣، ص١٥٢؛ تفسیر العیاشی، ج٢، ص٢٢.

[٣٠٥]. اساس البلاغة، ص٢٤؛

[٣٠٦]. ر.ک: همان ص٦١٢؛ تاج العروس، ج٩، ص٣٤٢.