تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٠٥ - تفسير به شكرانه اين همه نعمت كه خدا به تو داده

و رسالت قبل از بعثت است، و يا به تعبير ديگر پيامبر در ذات خود چيزى نداشت، هر چه داشت از سوى خدا بود، بنا بر اين در هر دو صورت مشكلى پيش نمى‌آيد.

*** بعد به بيان سومين نعمت پرداخته، مى‌فرمايد:" خداوند تو را فقير يافت و غنى و بى نياز كرد" (وَ وَجَدَكَ عائِلًا فَأَغْنى‌) [١] توجه" خديجه" آن زن مخلص با وفا را به سوى تو جلب نمود تا ثروت سرشارش را در اختيار تو و اهداف بزرگت قرار دهد، و بعد از ظهور اسلام غنائم فراوانى در جنگها نصيب تو كرد آن گونه كه براى رسيدن به اهداف بزرگت بى نياز شدى.

در روايتى از امام على بن موسى الرضا ع مى‌خوانيم كه در تفسير اين آيات چنين فرمود:

ا لم يجدك يتيما فاوى قال: فردا لا مثل لك فى المخلوقين، فاوى الناس اليك، و وجدك ضالا اى ضالة فى قوم لا يعرفون فضلك فهداهم اليك، و وجدك عائلا تعول اقواما بالعلم فاغناهم بك:

" آيا تو را يتيم يعنى فردى بى نظير در ميان مخلوقات خود نيافت و سپس مردم را در پناه تو قرار داد؟ و تو را گمشده و ناشناخته در ميان قومى يافت كه مقام فضل تو را نمى‌دانستند و خدا آنها را به سوى تو هدايت كرد، تو را سرپرست اقوامى در علم و دانش قرار داد و آنها را به وسيله تو بى نياز ساخت" [٢]

---

[١]" عائل" در اصل به معنى شخص عيالمند است هر چند غنى باشد، ولى اين واژه به معنى فقير نيز به كار رفته است و در آيه مورد بحث اشاره به همين معنى است، از كلمات" راغب" چنين استفاده مى‌شود كه" عال" اگر اجوف يائى باشد به معنى" فقير" و اگر واوى باشد به معنى كثير العيال بودن است (ولى بعيد نيست كه اين دو لازم و ملزوم يكديگر شوند).

[٢]" مجمع البيان" جلد ١٠ صفحه ٥٠٦.