تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٠ - ٣- ذكر خدا در هر حال

كرده، يعنى هم به" ابزار" و هم به" محصول" آن ابزار، آنجا كه مى‌فرمايد:

ن وَ الْقَلَمِ وَ ما يَسْطُرُونَ‌ (قلم- ١).

مى‌دانيم دوران زندگى بشر را به دو دوران تقسيم مى‌كنند:

دوران تاريخ.

و دوران قبل از تاريخ.

دوران تاريخ زمانى است كه قلم و خواندن و نوشتن ابداع شده بود، و انسان توانسته است چيزى از زندگى خود را با قلم بنگارد و براى آيندگان بيادگار بگذارد، و به اين ترتيب تاريخ بشر مساوى است با تاريخ پيدايش قلم و خط!.

در زمينه نقش قلم در حيات انسانها شرح مبسوطى در جلد ٢٤ تفسير نمونه در آغاز سوره" قلم" داشته‌ايم.

بنا بر اين پايه اسلام از همان آغاز بر علم و قلم گذارده شده، و بى جهت نيست كه قومى چنان عقب مانده بقدرى در علوم و دانشها پيش رفتند كه علم و دانش را- به اعتراف دوست و دشمن- به همه جهان صادر كردند، و به اعتراف مورخان معروف اروپا اين نور علم و دانش مسلمين بود كه بر صفحه اروپاى تاريك قرون وسطى تابيد، و آنها را وارد عصر تمدن ساخت.

در اين زمينه كتابهاى فراوانى از سوى خود آنها تحت عنوان" تاريخ تمدن اسلام" يا" ميراث اسلام" نوشته شده‌اند.

چقدر نازيباست ملتى اين چنين، و آئينى آن چنان، در ميدان علم و دانش عقب بمانند و نيازمند ديگران و حتى وابسته به آنها شوند.

٣- ذكر خدا در هر حال‌

آغاز دعوت پيغمبر اكرم ص از ذكر نام خدا شروع شد،" اقْرَأْ بِاسْمِ‌