تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٥٧ - تفسير بخوان به نام پروردگارت

بعضى نيز" علق" را اشاره به" نطفه نر" (اسپر) مى‌دانند كه شباهت زيادى به" زالو" دارد، اين موجود ذره‌بينى در آب نطفه شناور است، و به سوى" نطفه زن" در رحم پيش مى‌رود، و به آن مى‌چسبد، و از تركيب آن دو نطفه كامل انسان به وجود مى‌آيد.

درست است كه در آن زمان اينگونه مسائل هنوز شناخته نشده بود، ولى قرآن مجيد از طريق اعجاز علمى پرده از روى آن برداشته است.

از ميان اين تفسيرهاى چهارگانه تفسير اول روشنتر به نظر مى‌رسد، هر چند جمع ميان چهار تفسير نيز بى مانع است.

از آنچه گفتيم روشن شد كه" انسان" بر طبق يك تفسير به معنى حضرت آدم و بر طبق سه تفسير ديگر به معنى مطلق انسانها است.

*** بار ديگر براى تاكيد مى‌افزايد:" بخوان كه پروردگارت از هر كريمى كريمتر است، و از هر بزرگوارى بزرگوارتر" (اقْرَأْ وَ رَبُّكَ الْأَكْرَمُ‌) [١] بعضى معتقدند كه" اقرأ" دوم تاكيدى است بر" اقرأ" در آيات قبل، و بعضى گفته‌اند با آن متفاوت است، در جمله اول منظور قرائت پيامبر ص براى خويش است و در جمله دوم قرائت براى مردم، ولى تاكيد مناسبتر به نظر مى‌رسد، زيرا دليلى بر اين تفاوت در دست نيست.

و به هر حال تعبير اين آيه در حقيقت پاسخى است به گفتار پيامبر ص در جواب جبرئيل كه گفت: من قرائت كننده نيستم، يعنى" از بركت پروردگار فوق العاده كريم و بزرگوار تو توانايى بر قرائت و تلاوت دارى".

***

---

[١] جمله" و ربك الاكرم" جمله اسميه استينافيه مركب از" مبتدا" و" خبر" است.