تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه

جلد بيست و هفتم

(90) سوره بلد اين سوره در مكه نازل شده و داراى بيست آيه است

محتوى و فضيلت سوره" بلد"

سوره البلد (90) آيات 1 تا 7

تفسير سوگند به اين شهر مقدس

سوره البلد (90) آيات 8 تا 10

تفسير نعمت چشم و زبان، و هدايت

نكتهها

1- شگفتيهاى چشم

2- شگفتيهاى زبان

3- هدايت به" نجدين"

سوره البلد (90) آيات 11 تا 20

تفسير گردنه صعب العبور!

(91) سوره الشمس اين سوره در مكه نازل شده و 15 آيه دارد

محتوى و فضيلت سوره" الشمس"

سوره الشمس (91) آيات 1 تا 10

تفسير رستگارى بدون تهذيب نفس ممكن نيست

نكتهها

1- ارتباط سوگندهاى قرآن با نتيجه آن

2- نقش خورشيد در عالم حيات

سوره الشمس (91) آيات 11 تا 15

تفسير عاقبت مرگبار طغيانگران

نكتهها

1- خلاصه سرگذشت قوم ثمود

2-" اشقى الاولين" و" اشقى الآخرين"

3- تهذيب نفس وظيفه بزرگ الهى

(92) سوره الليل اين سوره در مكه نازل شده و داراى 21 آيه است

محتوى و فضيلت سوره" الليل"

سوره الليل (92) آيات 1 تا 11

شان نزول سوره" الليل"

تفسير تقوا و امدادهاى الهى

سوره الليل (92) آيات 12 تا 21

تفسير انفاق و دورى از آتش دوزخ

سخنى در بارهشان نزول سوره" الليل"

2- فضيلت انفاق فى سبيل اللَّه

(93) سوره ضحى اين سوره در مكه نازل شده و 11 آيه دارد

محتوى و فضيلت سوره" الضحى"

سوره الضحى (93) آيات 1 تا 5

شان نزول

تفسير آن قدر به تو مىبخشد كه خشنود شوى!

نكته فلسفه انقطاع وحى

سوره الضحى (93) آيات 6 تا 11

تفسير به شكرانه اين همه نعمت كه خدا به تو داده

نكتهها

1- رهبرى برخاسته از ميان درد و رنجها!

2- نوازش يتيمان

3- بازگو كردن نعمتها

(94) سوره ا لم نشرح اين سوره در مكه نازل شده و داراى 8 آيه است

محتوى و فضيلت سوره ا لم نشرح

سوره الشرح (94) آيات 1 تا 8

تفسير ما تو را مشمول انواع نعمتها ساختيم

نكتهها

سخن عجيبى از ابن ابى الحديد

(95) سوره تين اين سوره در مكه نازل شده و داراى 8 آيه است

محتوى و فضيلت سوره" تين"

سوره التين (95) آيات 1 تا 8

تفسير ما انسان را در بهترين صورت آفريديم

(96) سوره علق اين سوره در مكه نازل شده و داراى 19 آيه است

محتوى و فضيلت سوره" علق"

سوره العلق (96) آيات 1 تا 5

شان نزول

تفسير بخوان به نام پروردگارت

نكتهها

1- آغاز وحى همراه با آغاز يك حركت علمى بود

3- ذكر خدا در هر حال

سوره العلق (96) آيات 6 تا 14

تفسير آيا نمىدانى خدا همه اعمالت را مىبيند؟

نكته عالم هستى محضر خدا است

سوره العلق (96) آيات 15 تا 19

تفسير سجده كن و تقرب جوى!

نكته طغيان و احساس بى نيازى

(97) سوره قدر اين سوره در مكه نازل شده و داراى 5 آيه است

محتوى و فضيلت سوره قدر

سوره القدر (97) آيات 1 تا 5

تفسير شب قدر شب نزول قرآن!

نكتهها

1- چه امورى در شب قدر مقدر مىشود؟

3- چرا شب قدر مخفى است؟

4- آيا شب قدر در امتهاى پيشين نيز بوده است؟

5- چگونه شب قدر برتر از هزار ماه است؟

6- چرا قرآن در شب قدر نازل شد؟

7- آيا شب قدر در مناطق مختلف، يكى است؟

(98) سوره بينه اين سوره در مدينه نازل شده و داراى 8 آيه است

محتوى و فضيلت سوره بينة

سوره البينة (98) آيات 1 تا 5

تفسير اين است آئين جاويدان

سوره البينة (98) آيات 6 تا 8

تفسير بهترين و بدترين مخلوقات!

نكتهها

1- على (ع) و شيعيانش خير البريهاند

2- لزوم اخلاص نيت در عبادت

3- قوس عجيب صعودى و نزولى انسان

(99) سوره زلزله اين سوره در مدينه نازل شده و داراى 8 آيه است

محتوى و فضيلت سوره" زلزله"

سوره الزلزلة (99) آيات 1 تا 8

تفسير آن روز كه انسان تمام اعمالش را مىبيند!

نكتهها

1- دقت و سختگيرى در حسابرسى قيامت

2- پاسخ به يك سؤال

3- جامعترين آيات قرآن

(100) سوره و العاديات اين سوره در مدينه نازل شده و داراى 11 آيه است

محتوى و فضيلت سوره و العاديات

سوره العاديات (100) آيات 1 تا 11

شان نزول

تفسير سوگند به جهادگران بيدار!

نكتهها

1- رابطه سوگندهاى اين سوره و هدف آن

2- آيا طبيعت انسان ناسپاسى و بخل است؟

3- عظمت جهاد!

(101) سوره قارعه اين سوره در" مكه" نازل شده و داراى 11 آيه است

محتوى و فضيلت سوره قارعه

سوره القارعة (101) آيات 1 تا 11

تفسير حادثه كوبنده!

نكته اسباب سنگينى ميزان اعمال

(102) سوره تكاثر اين سوره در مكه نازل شده و داراى 8 آيه است

محتوى و فضيلت سوره" تكاثر"

سوره التكاثر (102) آيات 1 تا 8

شان نزول

تفسير بلاى تكاثر و تفاخر!

نكتهها

1- سرچشمه تفاخر و فخرفروشى

2- يقين و مراحل آن

3- همگى دوزخ را مشاهده مىكنند!

4- در قيامت از چه نعمتهايى سؤال مىشود؟

(103) سوره و العصر اين سوره در" مكه" نازل شده و داراى 3 آيه است

محتوى و فضيلت سوره" و العصر"

سوره العصر (103) آيات 1 تا 3

تفسير تنها راه نجات

نكته برنامه چهار مادهاى خوشبختى

(104) سوره همزه اين سوره در مكه نازل شده و داراى 9 آيه است

محتوى و فضيلت سوره" همزه"

سوره الهمزة (104) آيات 1 تا 9

شان نزول

تفسير واى بر عيبجويان و غيبت كنندگان!

نكتهها

1- كبر و غرور، سرچشمه گناهان بزرگ است

2- حرص بر جمع مال

(105) سوره فيل اين سوره در مكه نازل شده و داراى 5 آيه است

محتوى و فضيلت سوره" فيل"

سوره الفيل (105) آيات 1 تا 5

شان نزول

داستان اصحاب الفيل

تفسير با ابرهه گو كز پى تعجيل نيايد!

نكتهها

1- معجزه بى نظير! (اين خانه را صاحبى است!)

2- سختترين مجازات با كمترين وسيله!

3- اهداف داستان" فيل"

4- يك رويداد مسلم تاريخى

(106) سوره قريش اين سوره در مكه نازل شده و 4 آيه دارد

محتوى و فضيلت تلاوت سوره" قريش"

سوره قريش (106) آيات 1 تا 4

تفسير پروردگار اين خانه را بايد عبادت كرد

(107) سوره ماعون اين سوره در مكه نازل شده و داراى 7 آيه است

محتوى و فضيلت سوره" ماعون"

سوره الماعون (107) آيات 1 تا 7

تفسير اثرات شوم انكار معاد

نكتهها

1- جمعبندى بحثهاى سوره ماعون

2- تظاهر و ريا يك بلاى بزرگ اجتماعى

(108) سوره كوثر اين سوره در مكه نازل شده و داراى 3 آيه است

محتوى و فضيلت سوره" كوثر"

سوره الكوثر (108) آيات 1 تا 3

تفسير ما به تو خير فراوان داديم

نكتهها

1-" فاطمه (ع)" و" كوثر"

2- اعجاز اين سوره

3- ضمير جمع در باره خدا براى چيست؟

(109) سوره كافرون اين سوره در مكه نازل شده و داراى 6 آيه است

محتوى و فضيلت سوره" كافرون"

سوره الكافرون (109) آيات 1 تا 6

شان نزول

تفسير هرگز با بتپرستان سر سازش ندارم

در اينجا چند سؤال مطرح است كه بايد به آن پاسخ گفت

1- چرا سوره با فرمان" قل" (بگو) شروع شده است

2- مگر بتپرستان منكر خدا بودند؟

3- اين تكرار براى چيست؟

5- او هرگز يك لحظه با شرك سازش نكرد

(110) سوره نصر اين سوره در" مدينه" نازل شده و داراى 3 آيه است

محتوى و فضيلت سوره" نصر"

سوره النصر (110) آيات 1 تا 3

تفسير هنگامى كه پيروزى نهايى فرا رسد!

نكته فتح مكه بزرگترين پيروزى اسلام

(111) سوره تبت اين سوره در" مكه" نازل شده و داراى پنج آيه است

محتوى و فضيلت سوره" تبت"

شان نزول سوره

سوره المسد (111) آيات 1 تا 5

تفسير بريده باد دست ابو لهب!

نكتهها

1- باز هم نشانه ديگرى از اعجاز قرآن

2- پاسخ به يك سؤال

3- هميشه نزديكان بى بصر دورند!

(112) سوره اخلاص اين سوره در" مكه" نازل شده و داراى 4 آيه است

محتوى و فضيلت سوره" اخلاص"

سوره الإخلاص (112) آيات 1 تا 4

تفسير او يكتا و بى همتا است

نكتهها

1- دلائل توحيد

1- برهان صرف الوجود

2- برهان علمى

3- برهان تمانع- (دليل علمى فلسفى)

4- دعوت عمومى انبياء به خداوند يگانه

2- شاخههاى پر بار توحيد

1- توحيد ذات

2- توحيد صفات

3- توحيد افعالى

4- توحيد در عبادت

3- شاخههاى توحيد افعالى

1- توحيد خالقيت

2- توحيد ربوبيت

3- توحيد در قانونگذارى و تشريع

4- توحيد در مالكيت

5- توحيد حاكميت

6- توحيد اطاعت

(113) سوره فلق اين سوره در مكه نازل شده و داراى 5 آيه است

محتوى و فضيلت سوره" فلق"

سوره الفلق (113) آيات 1 تا 5

تفسير پناه مىبرم به پروردگار سپيده دم!

نكتهها

1- مهمترين منابع شر و فساد

2- تناسب آيات

3- تاثير سحر

4- شر حسودان!

(114) سوره ناس اين سوره در مكه نازل شده و داراى 6 آيه است

محتوى و فضيلت سوره" ناس"

سوره الناس (114) آيات 1 تا 6

تفسير پناه مىبرم به پروردگار مردم!

نكتهها

1- چرا به خدا پناه مىبريم؟!

تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٨ - تفسير رستگارى بدون تهذيب نفس ممكن نيست

و در حقيقت مساله اصلى زندگى انسان نيز همين" تزكيه" است، كه اگر باشد سعادتمند است و الا بدبخت و بينوا.

*** سپس به سراغ گروه مخالف رفته، مى‌فرمايد:" نوميد و محروم گشت هر كس نفس خود را با معصيت و گناه آلوده ساخت" (وَ قَدْ خابَ مَنْ دَسَّاها).

" خاب" از ماده" خيبة" به معنى نرسيدن به مطلوب و محروم شدن و زيانكار گشتن است‌ [١]" دساها" از ماده" دس" در اصل به معنى داخل كردن چيزى توام با كراهت است، چنان كه قرآن مجيد در باره عرب جاهلى و زنده به گور كردن دختران مى‌فرمايد: أَمْ يَدُسُّهُ فِي التُّرابِ‌:" آن را با كراهت و نفرت در خاك پنهان مى‌كند" (نحل- ٥٩) و" دسيسه" به كارهاى مخفيانه زيانبار گفته مى‌شود.

در تناسب اين معنى با آيه مورد بحث بيانات گوناگونى گفته‌اند:

گاه گفته شده اين تعبير كنايه از فسق و گناه است، چرا كه اهل تقوى و صلاح، خود را آشكار مى‌سازند، در حالى كه افراد آلوده و گنهكار خود را پنهان مى‌دارند، چنان كه نقل شده است سخاوتمندان عرب خيمه‌هاى خود را در نقاط مرتفع مى‌زدند، و شبها آتش روشن مى‌كردند، تا نيازمندان در طول شب و روز به سراغشان بروند، و مورد محبت آنها واقع شوند، ولى افراد بخيل و لئيم در زمينهاى پست خيمه برپا مى‌كردند تا كسى به سراغ آنان نيايد! و گاه گفته‌اند منظور اين است كه گنهكاران خود را در لابلاى صالحان پنهان مى‌كنند.

يا اينكه نفس خود يا هويت انسانى خويش را در معاصى و گناه پنهان مى‌دارند.

[١]" مفردات" راغب و" قاموس اللغة".