تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٨٩ - ٣- اين تكرار براى چيست؟

او گفت: هذا ما حمله الإبل من الحجاز!:" اين بارى است كه شتران از حجاز آورده‌اند" [١] (اشاره به اينكه سخن تو نيست و گفتار امام صادق ع است).

بعضى ديگر گفته‌اند: اين تكرار به خاطر اين است كه يكى ناظر به حال مى‌باشد و ديگرى ناظر به آينده، يعنى نه در حال و نه در آينده هرگز معبود شما را پرستش نمى‌كنم! ولى ظاهرا شاهدى براى اين تفسير وجود ندارد.

تفسير سومى نيز براى اين تكرار گفته‌اند كه" اولى" اختلاف در معبودها را بيان مى‌كند، و دومى اختلاف در عبادت را، يعنى نه معبودهاى شما را هرگز مى‌پرستم، و نه چگونگى عبادت من همچون شما است، زيرا عبادت من خالصانه و خالى از هر گونه شرك است.

بعلاوه عبادت شما از بتها از روى تقليد كوركورانه نياكان است و عبادت من نسبت به خدا از روى تحقيق و شكر است‌ [٢] ولى ظاهر اين است كه اين تكرار براى تاكيد است، همانگونه كه در بالا توضيح داده‌ايم و در حديث امام صادق ع نيز اشاره به آن شده بود.

در اينجا تفسير چهارمى نيز وجود دارد و آن اينكه در آيه دوم مى‌فرمايد:

" آنچه را كه شما اكنون مى‌پرستيد من پرستش نمى‌كنم" و در آيه چهارم مى‌فرمايد:

" من در گذشته نيز معبودهاى شما را نمى‌پرستيدم تا چه رسد به امروز".

اين تفاوت با توجه به اينكه در آيه دوم" تعبدون" به صورت فعل مضارع‌

[١]" تفسير على بن ابراهيم" جلد ٢ صفحه ٤٤٥.

[٢] بنا بر اين تفسير" ما" در آيه دوم و سوم" ما موصوله" است، و در آيه چهارم و پنجم" مصدريه" است (اين وجه را ابو الفتوح رازى به عنوان يكى از تفسيرهاى آيه در جلد ١٢ صفحه ١٩٢ آورده مرحوم طبرسى نيز ذيل آيات مورد بحث به آن اشاره كرده است).