ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٦٨٥ - چند روايت در باره مراد از فلق و در باره آثار حسد

سازند از آنجا شعله‌ور مى‌كنند، ناقل اين روايت عمرو بن عنبسه است‌[١]. و از اين قبيل رواياتى ديگر.

و در مجمع البيان مى‌گويد بعضى‌ها گفته‌اند: فلق چاهى در جهنم است كه اهل جهنم از شدت حرارت آن به دنبال پناهگاهى مى‌گردند، ناقل اين حديث سدى است‌[٢]. و ابو حمزه ثمالى‌[٣] و على بن ابراهيم‌[٤] هم آن را در تفسير خود آورده‌اند.

و در تفسير قمى از پدرش از نوفلى از سكونى از امام صادق (ع) روايت آورده كه فرموده: رسول خدا ٦ فرمود: فقر با كفر فاصله چندانى ندارد، و حسد آن قدر مؤثر است كه گويى مى‌خواهد از قضا و قدر الهى هم جلو بزند[٥].

مؤلف: اين روايت به همين عبارت از انس از رسول خدا ٦ نقل شده‌[٦].

و در كتاب عيون به سند خود از ملطى از حضرت رضا از پدر بزرگوارش، و آن جناب از آباى گرامش از رسول خدا ٦ روايت كرده‌اند كه فرمود: نزديك است كه حسد از قضا و قدر الهى سبقت بگيرد[٧]. (اين تعبير كنايه است از شدت تاثير حسد، نه اينكه مى‌تواند سبقت بگيرد، چون تاثير حسد هم خود از قضاء و قدر الهى است).

و در الدر المنثور است كه: ابن ابى شيبه از انس روايت كرده كه گفت: رسول خدا ٦ فرمود: حسد حسنات آدمى را مى‌خورد، آن چنان كه آتش هيزم را[٨]. (لطفى كه در اين تشبيه بكار رفته از نظر خواننده مخفى نماند).

[١] الدر المنثور، ج ٦، ص ٤١٨.

[٢] ( ٢ و ٣) مجمع البيان، ج ١٠، ص ٥٦٨.

[٣] ( ٢ و ٣) مجمع البيان، ج ١٠، ص ٥٦٨.

[٤] تفسير قمى، ج ٢، ص ٤٤٩.

[٥] اين حديث در تفسير قمى وجود ندارد و در اصول كافى( ج ٢، ص ٢٣٣، باب الحسد) آن را از على بن ابراهيم نقل مى‌كند و گويا در اينجا اشتباهى در ذكر نام على بن ابراهيم و تفسيرش رخ داده.

[٦] الدر المنثور، ج ٦، ص ٤٢٠.

[٧] عيون اخبار الرضا، جزء ٢، ص ١٣٠، ح ١٦، ط نجف.

[٨] الدر المنثور، ج ٦، ص ٤٢٠.