ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٢٧٣ - اشاره به مطابقت جزا با اعمال، اعمالى كه ثبت و ضبط شدهاند

كفار اميد حسابى ندارند، و آيات ما را به طور عجيب تكذيب مى‌كنند، چون بر تكذيب خود اصرار مى‌ورزند. و اين آيه مطابقت جزا با اعمال ايشان را تعليل مى‌كند، به اين بيان كه كفار اميد حساب در يوم الفصل را ندارند، در نتيجه از حيات آخرت مايوسند، و به همين جهت آيات داله بر وجود چنين روزى را انكار مى‌كنند، و به دنبال آن آيات توحيد و نبوت را هم انكار نموده، در اعمال خود از حدود عبوديت تجاوز مى‌كنند، و نتيجه همه اينها اين شده كه به كلى خدا را از ياد ببرند، خدا هم آنان را از ياد برد، و سعادت خانه آخرت را بر آنان تحريم كرد، در نتيجه براى آنان نماند مگر شقاوت، و در آن عالم چيزى به جز مكروه نمى‌يابند، و جز با صحنه‌هاى عذاب مواجه نمى‌شوند، و همين است معناى اينكه فرمود(فَذُوقُوا فَلَنْ نَزِيدَكُمْ إِلَّا عَذاباً).

[اشاره به مطابقت جزا با اعمال، اعمالى كه ثبت و ضبط شده‌اند]

و جمله مورد بحث كه مى‌فرمايد:(جَزاءً وِفاقاً) دلالت دارد بر مطابقت كامل بين جزا و عمل، پس انسان با عمل خود نمى‌جويد مگر جزايى را كه مو به مو مطابق آن باشد، پس رسيدن به جزا در حقيقت رسيدن به عمل است، هم چنان كه فرمود:(يا أَيُّهَا الَّذِينَ كَفَرُوا لا تَعْتَذِرُوا الْيَوْمَ إِنَّما تُجْزَوْنَ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ)[١].

(وَ كُلَّ شَيْ‌ءٍ أَحْصَيْناهُ كِتاباً)- يعنى هر چيزى را- كه اعمال شما هم از آن جمله است- ضبط كرده و در كتابى جليل القدر بيان نموده‌ايم، بنا بر اين آيه شريفه مورد بحث در معناى آيه زير است كه مى‌فرمايد:(وَ كُلَّ شَيْ‌ءٍ أَحْصَيْناهُ فِي إِمامٍ مُبِينٍ)[٢].

ممكن هم هست مراد و كل شى‌ء حفظناه مكتوبا باشد، يعنى هر چيزى را ما با نوشتن در لوح محفوظ و يا در نامه اعمال حفظ كرده‌ايم. اين هم جائز است كه احصا به معناى كتابت باشد، و هم كتاب به معناى احصا باشد، چون هر دو در معناى ضبط مشتركند، و معناى آيه يا كل شى‌ء أحصيناه احصائا باشد، و يا كل شى‌ء كتبناه كتابا .

و به هر حال آيه شريفه حالى است كه تعليل سابق را تكميل مى‌كند، و معناى آن با آيه قبل چنين مى‌شود: جزاى آنها موافق با اعمال ايشان است، به علت اينكه چنين حال و وضعى داشتند، در حالى كه ما حال و وضعشان را عليه آنان ضبط كرديم، و جزايى موافق با آن به ايشان مى‌دهيم.

[١] هان اى كسانى كه كفر ورزيديد! امروز عذر خواهى نكنيد، براى اينكه امروز جز خود عملتان را به عنوان جزا به شما نمى‌دهند. سوره تحريم، آيه ٧.

[٢] و هر چيزى را در نامه اعمال ثبت خواهيم كرد و در لوح محفوظ به شماره آورده‌ايم. سوره يس، آيه ١٢.