ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٣٥١ - وجه اينكه فرمود از دختران زنده به گور شده پرسيده مىشود بأي ذنب قتلت

و در حقيقت مسئول قتل اين دختر پدر او است تا انتقام وى را از او بگيرند، ليكن در آيه، مسئول را خود آن دختر دانسته و مى‌فرمايد از خود او مى‌پرسند به چه جرمى كشته شد؟

اين هم نوعى تعريض و توبيخى است از قاتل آن دختر و هم زمينه چينى است براى اينكه آن دختر جرأت كند و از خداى تعالى بخواهد كه انتقام خون او را بگيرد، و آن گاه خداى تعالى از قاتل او سبب قتل او را بپرسد، و سپس انتقامش را بگيرد، در نتيجه مى‌توان گفت اسلوب كلام در اين آيه نظير اسلوب در آيه زير است، كه مى‌فرمايد:(وَ إِذْ قالَ اللَّهُ يا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ أَ أَنْتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ اتَّخِذُونِي وَ أُمِّي إِلهَيْنِ مِنْ دُونِ اللَّهِ)[١].

و بعضى‌[٢] گفته‌اند اگر نسبت مسئوليت را به خود موءودة داده از باب مجاز عقلى است، و مراد اين است كه: از وضع او پرسش مى‌شود، نظير مجازى كه در آيه (إِنَّ الْعَهْدَ كانَ مَسْؤُلًا) [٣] بكار رفته.

(وَ إِذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْ) يعنى روزى كه نامه‌هاى اعمال براى حساب باز مى‌شود.

(وَ إِذَا السَّماءُ كُشِطَتْ) در مجمع البيان گفته: كلمه كشط به معناى قلع و كندن چيزى است كه سخت به چيز ديگر چسبيده، و قهرا كندنش نيز به شدت انجام مى‌شود[٤]. و كشط آسمان قهرا با آيه‌(وَ السَّماواتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ)[٥]، و آيه‌(وَ يَوْمَ تَشَقَّقُ السَّماءُ بِالْغَمامِ وَ نُزِّلَ الْمَلائِكَةُ تَنْزِيلًا)[٦] و ساير آيات مربوطه به اين معنا منطبق مى‌شود.

(وَ إِذَا الْجَحِيمُ سُعِّرَتْ) مصدر تسعير كه فعل سعرت مشتق از آن است به معناى شعله‌ور ساختن آتش‌

[١] و آن زمان را كه خداى تعالى فرمود: اى عيسى بن مريم آيا تو به مردم گفته‌اى كه من و مادرم را دو معبود براى خود بگيريد؟ سوره مائده، آيه ١١٦.

[٢] تفسير مجمع البيان، ج ١٠، ص ٤٤٤.

[٣] همانا از عهد سؤال مى‌شود. سوره اسراء، آيه ٣٤.

[٤] مجمع البيان، ج ١٠، ص ٤٤٣.

[٥] و آسمانها پيچيده در دست او است. سوره زمر، آيه ٦٧.

[٦] و به خاطر آور روزى را كه آسمان با ابرها از هم شكافته مى‌شود و فرشتگان نازل مى‌گردند.

سوره فرقان، آيه ٢٥.