ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٦٠٧ - رواياتى بيانگر اينكه مراد از نعيمى كه از آن سؤال مىشود محمد و آل او

گفتار و كردارى كه در سلوك طريق عبوديت دارند[١].

و در مجمع البيان آمده كه بعضى گفته‌اند: منظور از نعيم صحت و فراغت است،- نقل از عكرمه. و مؤيد آن روايتى است كه ابن عباس از رسول خدا ٦ نقل كرده كه فرمود: دو نعمت است كه بسيارى از مردم در آن مغبونند، يكى سلامتى و يكى فراغت‌[٢].

و نيز در مجمع البيان است كه بعضى گفته‌اند: نعيم عبارت است از امنيت و صحت، نقل از مجاهد و عبد اللَّه بن مسعود. و اين معنا از امام ابو جعفر و ابى عبد اللَّه (ع) نيز روايت شده‌[٣].

مؤلف: و در بعضى از روايات ديگر از طرق اهل سنت آمده كه: نعيم عبارت است از خرما و آب خنك. و در بعضى ديگر چيزهايى ديگر ذكر شده، كه بايد همه آنها حمل شود بر اينكه خواسته‌اند مثالى براى نعمت ذكر كرده باشند[٤].

و در حديث نبوى از طرق اهل سنت اين معنا نيز آمده كه سه چيز است كه بنده خدا از آن بازخواست نمى‌شود: يكى خرقه‌اى كه عورت خود را با آن بپوشاند، و يكى پاره‌نانى كه با آن سد رمق كند، و سوم خانه‌اى كه از سرما و گرما حفظش نمايد ...[٥] اين حديث هم بايد حمل شود بر اينكه خداى تعالى در بازخواست از ضروريات زندگى سخت‌گيرى و مناقشه نمى‌كند، و خدا داناتر است.

[١] تفسير برهان، ج ٤، ص ٥٠٢ و ٥٠٣.

[٢] ( ٢ و ٣) مجمع البيان، ج ١٠، ص ٥٣٤.

[٣] ( ٢ و ٣) مجمع البيان، ج ١٠، ص ٥٣٤.

[٤] ( ٤ و ٥) الدر المنثور، ج ٦، ص ٣٨٨.

[٥] ( ٤ و ٥) الدر المنثور، ج ٦، ص ٣٨٨.