ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٣٢٤ - بيان آيات اشاره به شان نزول اين آيات و غرض سوره كه عبارتست از عتاب هر كس كه ثروتمندان را بر ضعفاء و مساكين مقدم مىدارد

چنين مكن كه اين قرآن يك تذكر و يادآورى است (١١).

هر كس بخواهد از آن پند گيرد (١٢).

تذكارى است در صحيفه‌هايى ارجمند (١٣).

والا و پاكيزه است (١٤).

كه بدست سفيرانى نوشته شده (١٥).

گرامى و نيكو (١٦).

بيان آيات [اشاره به شان نزول اين آيات و غرض سوره كه عبارتست از عتاب هر كس كه ثروتمندان را بر ضعفاء و مساكين مقدم مى‌دارد]

رواياتى از طرق اهل سنت وارد شده كه اين آيات درباره داستان ابن ام مكتوم نابينا نازل شد، كه روزى بر رسول خدا ٦ وارد شد در حالى كه جمعى از مستكبرين قريش نزد آن جناب بودند و با ايشان در باره اسلام سخنان سرى داشتند، رسول خدا ٦ از آمدن ابن ام مكتوم چهره در هم كشيد، و خداى تعالى او را مورد عتاب قرار داد كه چرا از يك مردى تهى‌دست چهره در هم كردى؟[١].

از طرق شيعه هم رواياتى به اين معنا اشاره دارد[٢].

ولى در بعضى‌[٣] ديگر از روايات شيعه آمده كه مردى از بنى اميه نزد آن جناب بوده، و او از آمدن ابن ام مكتوم چهره درهم كشيد، و آيات، در عتاب او نازل شد، كه- ان شاء اللَّه- بحث مفصل اين معنا در بحث روايتى آينده از نظرتان خواهد گذشت.

و به هر حال غرض سوره، عتاب هر كسى است كه ثروتمندان را بر ضعفاء و مساكين از مؤمنين مقدم مى‌دارد، اهل دنيا را احترام مى‌كند و اهل آخرت را خوار مى‌شمارد، بعد از اين عتاب رشته كلام به اشاره به خوارى و بى‌مقدارى انسان در خلقتش و اينكه در تدبير امورش سراپا حاجت است و با اين حال به نعمت پروردگار و تدبير عظيم او كفران مى‌كند كشيده شده، و در آخر سخن را با ذكر قيامت و جزاء و تهديد مردم خاتمه مى‌دهد، و اين سوره بدون هيچ ترديدى در مكه نازل شده است.

[١] الدر المنثور، ج ٦، ص ٣١٤.

[٢] تفسير نور الثقلين، ج ٥، ص ٥٠٩.

[٣] تفسير قمى، ج ٢، ص ٤٠٤.