ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٢٨١ - گفتارى در اينكه روح در قرآن به چه معنا است گفتارى در باره معناى روح و مراتب آن در قرآن

(إِنَّ مَثَلَ عِيسى‌ عِنْدَ اللَّهِ كَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ قالَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ)[١] چون در اين آيه داستان عيسى را تشبيه كرده به داستان پيدايش آدم.

و خداى تعالى هر چند اين كلمه را در اغلب موارد كلامش با اضافه و قيد ذكر كرده، مثلا فرموده:(وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي)[٢]، و يا فرمود:(وَ نَفَخَ فِيهِ مِنْ رُوحِهِ)[٣]، و يا فرموده:(فَأَرْسَلْنا إِلَيْها رُوحَنا)[٤]، و يا فرموده:(وَ رُوحٌ مِنْهُ)[٥]، و يا فرموده:(وَ أَيَّدْناهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ)[٦]، و آياتى ديگر (كه در آنها تعبير كرده به روحم ، روح خود ، روحمان ، روحى از او ، روح القدس و غيره).

ليكن در بعضى از موارد هم بدون قيد ذكر كرده، مثلا فرموده:(تَنَزَّلُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ فِيها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ)[٧]، كه از ظاهر آن بر مى‌آيد روح موجودى مستقل و مخلوقى آسمانى و غير ملائكه است. و نظير اين آيه به وجهى آيه زير است كه مى‌فرمايد:(تَعْرُجُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كانَ مِقْدارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ)[٨].

و اما روحى كه متعلق به انسان مى‌شود از آن تعبير كرده به من روحى- از روح خودم و يا من روحه- از روح خودش ، و در اين تعبير كلمه من را آورده كه بر مبدئيت دلالت دارد، و نيز از تعلق آن به بدن انسان تعبير به نفخ كرده، و از روحى كه مخصوص به مؤمنينش كرده به مثل آيه‌(وَ أَيَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ)[٩] و يا تعبير نموده و در آن حرف باء را بكار برده كه بر سببيت دلالت دارد، و روح را تاييد و تقويت خوانده، و از روحى كه خاص انبيايش كرده به مثل جمله‌(وَ أَيَّدْناهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ)[١٠]، تعبير نموده، روح را به كلمه قدس

[١] مثل عيسى در نزد خدا، همچون مثل آدم است كه او را از خاك آفريد و سپس به او فرمود موجود باش او هم فورا موجود شد. سوره آل عمران، آيه ٥٩.

[٢] و در او از روح خود دميدم. سوره حجر، آيه ٢٩.

[٣] و در او از روحش دميد. سوره سجده، آيه ٩.

[٤] سوره مريم، آيه ١٧.

[٥] سوره نساء، آيه ١٧١.

[٦] و او را به وسيله روح القدس تاييد نموديم. سوره بقره، آيه ٨٧.

[٧] ملائكه و روح در شب قدر به اذن پروردگارشان و از هر امرى نازل مى‌شوند. سوره قدر، آيه ٤.

[٨] ملائكه و روح در روزى كه مقدارش پنجاه هزار سال است به سوى او عروج مى‌كنند. سوره معارج، آيه ٤.

[٩] و آنها را با روحى از جانب خود تاييد كرد. سوره مجادله، آيه ٢٢.

[١٠] سوره بقره، آيه ٨٧.