يكصد و هشتاد پرسش و پاسخ - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٣٦ - ٩٠- روح چيست؟ و اصالت آن چگونه قابل اثبات است؟

بعبارت ديگر: روح يك حقيقت ماوراى طبيعى است كه ساختمان و فعاليت آن غير از ساختمان و فعاليت جهان ماده است، درست است كه دائماً با جهان ماده ارتباط دارد، ولى ماده و يا خاصيت ماده نيست!

در صف مقابل، فلاسفه مادى قرار دارند: آنها مى‌گويند: ما موجودى مستقل از ماده بنام روح يا نام ديگر سراغ نداريم، هرچه هست همين ماده جسمانى و يا آثار فيزيكى و شيميائى آن است.

ما دستگاهى بنام «مغز و اعصاب» داريم كه بخش مهمى از اعمال حياتى ما را انجام مى‌دهند، و مانند ساير دستگاههاى بدن مادى هستند و تحت قوانين ماده فعاليت مى‌كنند.

ما غده‌هائى در زير زبان داريم بنام «غده‌هاى بزاق» كه هم فعاليت فيزيكى دارند و هم شيميائى، هنگامى كه غذا وارد دهان مى‌شود، اين چاههاى آرتزين! بطور خودكار و كاملًا اتوماتيك شروع بكار مى‌كنند، و چنان حسابگرند كه درست بهمان اندازه كه آب براى جويدن و نرم كردن غذا لازم است روى آن مى‌پاشند، غذاهاى آبدار، كم آب، خشك، هر كدام باندازه نياز خود، سهميه‌اى از آب دهان دريافت مى‌دارند.

مواد اسيدى خصوصاً هنگامى كه زياد غليظ باشند، فعاليت اين غده‌ها را افزايش مى‌دهند، تا سهم بيشترى از آب دريافت دارند، و به اندازه كافى رقيق شوند و به ديوارهاى معده زيانى نرسانند!

و هنگامى كه غذا را فرو برديم فعاليت اين چاه‌ها خاموش مى‌گردد، خلاصه نظام عجيبى بر اين چشمه‌هاى جوشان حكومت مى‌كند كه اگر يك ساعت تعادل و حساب آنها بهم بخورد، يا دائماً آب از «لب‌ولوچه» ما سرازير است و يا باندازه‌اى زبان و گلوى ما خشك مى‌شود كه لقمه در گلوى ما گير مى‌كند!.

اين كار «فيزيكى» بزاق است، ولى مى‌دانيم كار مهمتر بزاق كار شيميائى آن است، مواد مختلفى با آن آميخته است كه با غذا تركيب مى‌شوند و زحمت معده را كم مى‌كنند.