يكصد و هشتاد پرسش و پاسخ - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤١١ - ١٠٦- اسرار تغيير قبله چه بود؟

٤- نماز، غفلت‌زدا است، بزرگترين مصيبت براى رهروان راه حق آن است كه هدف آفرينش خود را فراموش كنند و غرق در زندگى مادى و لذائذ زود گذر گردند، اما نماز به حكم اينكه در فواصل مختلف، و در هر شبانه روز پنج بار انجام مى‌شود، مرتباً به انسان اخطار مى‌كند، هشدار مى‌دهد، هدف آفرينش او را خاطر نشان مى‌سازد، موقعيت او را در جهان به او گوشزد مى‌كند و اين نعمت بزرگى است كه انسان وسيله‌اى در اختيار داشته باشد كه در هر شبانه روز چند مرتبه قويّا به او بيدار باش گويد.

٥- نماز خودبينى و كبر را در هم مى‌شكند، چرا كه انسان در هر شبانه روز هفده ركعت و در هر ركعت دو بار پيشانى بر خاك در برابر خدا مى‌گذارد، خود را ذره كوچكى در برابر عظمت او مى‌بيند، بلكه صفرى در برابر بى‌نهايت.

پرده‌هاى غرور و خودخواهى را كنار مى‌زند، تكبر و برترى‌جوئى را درهم مى‌كوبد.

به همين دليل على عليه السلام در آن حديث معروفى كه فلسفه‌هاى عبادات اسلامى در آن منعكس شده است بعد از ايمان، نخستين عبادت را كه نماز است با همين هدف تبيين مى‌كند مى‌فرمايد: فرض اللَّه الايمان تطهيراً من الشرك و الصلاة تنزيهاً عن الكبر ...: «خداوند ايمان را براى پاكسازى انسانها از شرك واجب كرده است و نماز را براى پاكسازى از كبر» [١].

٦- نماز وسيله پرورش، فضائل اخلاق و تكامل معنوى انسان است، چرا كه انسان را از جهان محدود ماده و چهار ديوار عالم طبيعت بيرون مى‌برد، به ملكوت آسمانها دعوت مى‌كند، و با فرشتگان همصدا و همراز مى‌سازد، خود را بدون نياز به هيچ واسطه در برابر خدا مى‌بيند و با او گفتگو برمى‌خيزد.

تكرار اين عمل در شبانه روز آن هم با تكيه روى صفات خدا، رحمانيت و رحيميت و عظمت او مخصوصاً با كمك گرفتن از سوره‌هاى مختلف قرآن بعد از حمد كه بهترين دعوت‌كننده به سوى نيكيها و پاكيها است اثر قابل ملاحظه‌اى در پرورش فضائل اخلاقى در وجود انسان دارد.

[١]- نهج البلاغه كلمات قصار ٢٥٢.