يكصد و هشتاد پرسش و پاسخ - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤١٠ - ١٠٦- اسرار تغيير قبله چه بود؟

١- روح و اساس و هدف و پايه و مقدمه و نتيجه و بالاخره فلسفه نماز همان ياد خدا است، همان «ذكر اللَّه» است كه در آيه فوق به عنوان برترين نتيجه بيان شده است.

البته ذكرى كه مقدمه فكر، و فكرى كه انگيزه عمل بوده باشد، چنانكه در حديثى از امام صادق عليه السلام آمده است كه در تفسير جمله‌ و لذكر اللَّه اكبر فرمود: ذكر اللَّه عند ما احل و حرم‌ «ياد خدا كردن به هنگام انجام حلال و حرام» (يعنى به ياد خدا بيفتد به سراغ حلال برود و از حرام چشم بپوشد) [١].

٢- نماز وسيله شستشوى از گناهان و مغفرت و آمرزش الهى است چرا كه خواه ناخواه نماز انسان را دعوت به توبه و اصلاح گذشته مى‌كند، لذا در حديثى مى‌خوانيم: پيامبر صلى الله عليه و آله از ياران خود سؤال كرد: «اگر بر در خانه يكى از شما نهرى از آب صاف و پاكيزه باشد و در هر روز پنج بار خود را در آن شستشو دهد، آيا چيزى از آلودگى و كثافت در بدن او مى‌ماند؟».

در پاسخ عرض كردند: نه، فرمود: «نماز درست همانند اين آب جارى است، هر زمانى كه انسان نمازى مى‌خواند گناهانى كه در ميان دو نماز انجام شده است از ميان مى‌رود» [٢].

و به اين ترتيب جراحاتى كه بر روح و جان انسان از گناه مى‌نشيند، با مرهم نماز التيام مى‌يابد و زنگارهائى كه بر قلب مى‌نشيند زدوده مى‌شود.

٣- نماز سدّى در برابر گناهان آينده است، چرا كه روح ايمان را در انسان تقويت مى‌كند، و نهال تقوى را در دل پرورش مى‌دهد، و مى‌دانيم «ايمان» و «تقوى» نيرومندترين سد در برابر گناه است، و اين همان چيزى است كه در آيه فوق به عنوان نهى از فحشاء و منكر بيان شده است، و همان است كه در احاديث متعددى مى‌خوانيم: افراد گناهكارى بودند كه شرح حال آنها را براى پيشوايان اسلام بيان كردند فرمودند: غم مخوريد، نماز آنها را اصلاح مى‌كند و كرد.

[١]- بحار الانوار جلد ٨٢ صفحه ٢٠٠.

[٢]- وسائل الشيعة جلد ٣ صفحه ٧ (باب ٢ از ابواب اعداد الفرائض حديث ٣).