يكصد و هشتاد پرسش و پاسخ - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٩٤ - ٨١- ولايت تكوينى و تشريعى چيست؟

چيز است و هر گونه توانايى را مى‌تواند به هر كس بدهد، ولى آيات قرآن در همه جا نشان مى‌دهد كه آفرينش عالم هستى و سماوات و ارضين و جن و انس و فرشته و ملك و گياه و حيوان و كوهها و درياها همه به قدرت پروردگار انجام گرفته، نه به وسيله بندگان خاص يا فرشتگانش، و لذا همه جا نسبت خلقت به او داده شده، و در هيچ موردى اين نسبت (به طور گسترده) به غير او داده نشده است، بنابراين خالق آسمانها و زمينها و گياه و حيوان و انسان تنها خدا است.

٢- ولايت تكوينى به معنى واسطه فيض بودن‌ به اين معنى كه هر گونه امداد و رحمت و بركت و قدرتى از سوى خداوند به بندگانش يا ساير موجودات جهان هستى مى‌رسد از طريق اولياء الله و بندگان خاص او است، همانند آبهاى آشاميدنى خانه‌هاى يك شهر كه همه از طريق شاه لوله اصلى مى‌گذرد، اين لوله عظيم آبها را از منبع اصلى دريافت مى‌دارد و به همه جا مى‌رساند، و از آن تعبير به‌ «واسطه در فيض» مى‌نمايند.

اين معنى نيز از نظر عقلى محال نيست، و نمونه آن در عالم صغير و در ساختار وجود انسان و تقسيم مواد حياتى به تمام سلولها از طريق شاهرگ قلب ديده مى‌شود، چه مانعى دارد كه در عالم كبير نيز چنين باشد؟

ولى بدون شك اثبات آن نياز به دليل كافى دارد، و اگر هم ثابت شود باز به اذن الله است.

٣- ولايت تكوينى در مقياس معين، مانند احياى مردگان و شفاى بيماران غير قابل علاج و امثال آن.

نمونه‌هايى از اين نوع ولايت درباره بعضى از پيامبران در قرآن مجيد با صراحت آمده، روايات اسلامى نيز شاهد و گواه بر آن است، از اين رو اين شاخه از ولايت تكوينى نه تنها از نظر عقل امكان‌پذير است، بلكه دلايل نقلى متعدد نيز دارد.

٤- ولايت به معنى دعا كردن براى تحقق امور مطلوب، و انجام آن به وسيله قدرت خداوند، به اين ترتيب كه پيامبر صلى الله عليه و آله يا امام معصوم دعا مى‌كند و آنچه او از خدا خواسته است تحقق مى‌يابد.