اى سعادتمند! حُسن خُلق كه نزد اهل تحقيق ، مَلَكه تقرّب است به حدّ اعتدال ، صفات شيمه انبيا و مرسلين و شكيمه سالكان راه يقين است . پس هر مؤمنى كه آيينه [١] ضمير خود را از خبايث اخلاق ذميمه مصفّا گردانَد و خليفه روح را به خلل [٢] صفات حميده محلاّ سازد كه «و يدرءون بالحسنة السيئة » ، [٣] بى شك ، به معارف روحانى و كمالات انسانى فايض گشته ، از زمره سابقان مقرّب و ساكنان جوار رحمت حضرت ربّ گردد كه «اُولئك لهم عقبى الدّار جنّات عدنٍ يدخلونها » ؛ [٤] و آن كه سرِ خود را در لُجن [٥] بحر خسايس نفسانى و حياض رذايل اوصاف مُتغمّس [٦] گردانَد ، بى شبهه در سِلك بهايم و سباع منخرِط [٧] گشته ، از بركات حسنات ارباب عرفان و اصحاب تحقيق و ايقان ، بى نصيب ماند و در آبار هوان و دار خسران ، به سلاسل عقاب و خذلان ، مقيّد شود كه [٨] «وقد خاب من دسّيها » [٩] و مُثبِت اين مقاصد هم در آثار وارد است كه: «إنّ العبد ليبلغ بحسن خُلقه عظيم درجات الآخرة ، و شرف المنازل ، و إنّه لضعيف العبادة» . [١٠] يعنى به درستى كه بنده ، به سبب خُلق نيك ، در آخرت به درجه هاى بزرگ مى رسد و در حضرت صمديّت ، منزل هاى شريف مى يابد ، و اگرچه عبادت او اندك بوَد و جاى ديگر فرموده [١١] كه: «لا يدخل الجنّه الجواظ و لا الجعظري» . [١٢] يعنى به بهشت در نيايد بخيل و نه بد خُلقِ [١٣] درشت گوى .

نظم

خُلق نيكو از عطاى ايزدى استهر كه او [١٤] را يافت ، فارغ از بدى است

[١] . ف: آينه .[٢] . ف: حلل .[٣] . سوره رعد ، آيه ٢٢ .[٤] . سوره رعد ، آيه ٢٢ ـ ٢٣ .[٥] . ف: لجى .[٦] . م: منعمس .[٧] . م و ف : منحرط . متن ، تصحيح قياسى است .[٨] . ف: ـ كه .[٩] . شمس ، آيه ١٠ .[١٠] . المعجم الكبير ، ج ١ ، ص ٢٦٠ ؛ كنز العمّال ، ج ٣ ، ص ٥ .[١١] . ف: + است .[١٢] مسند أحمد، ج ٤، ص ٢٢٧ ؛ سنن أبي داود، ج ٢، ص ٤٣٧ ؛ كنزالعمّال ، ج ٣، ص ٤٤٢.[١٣] . ف: + و .[١٤] . ف: آن .