هدية الخير - بهاء الدوله سيد حسن نوربخش - الصفحة ٤٣٤
بدين معانى اشارت مى فرمايد [١] كه: «من كان يؤمن باللّه واليوم الآخر فليقل خيرا أو ليصمت» ؛ [٢] يعنى هر كسى كه ايمان به خداى آورده و به روز قيامت ، بايد كه آنچه گويد ، خير گويد و به خير خوانَد ، والاّ خپ كند و هيچ نگويد تا به واسطه حصايد السنه خويش ، مستوجب قطعيّت نار و فضيحت عار نگردد ؛ و امّا فعلى چنان كه در اصلاح [٣] ذات البين و صيانت جرم و حفظ اموال و نفوس امم و ضبط امانات و اجراى سياسات شرعيه ، به هرچه مقدور شود ، اقدام نمايد و در دفع شرور و رفع فسق و فجور ، بدانچه ميسّر باشد ، سعى كند و در انجام مهام مسلمين به قدر الوسع ، بذل [٤] جهد كند و به مقدار استطاعت ، صرف اموال در مصارف استحقاق نمايد و اين را شعب است ؛ چون خيرات مشهوره ، از بناى قنطَره و رُباط و زَوايا و مساجد و تعمير بقاع الخير و اجراى اَنهار [٥] و حفر آبار و غيرها ؛ و چون تصدّقات معروفه از اطعام جايع و اكساى عارى و امثالها ، و اگر تفصيل اين جمله كرده آيد ، به اسهاب [٦] منجر گردد و از اداى مقصود ، باز مانَد و بدان كه خيرالأنام ـ عليه الصّلاة والسّلام ـ فرمود كه: «خير النّاس من ينفع النّاس [٧] و شرّ النّاس من يضرّ النّاس» . [٨] يعنى [٩] بهترينِ عالميان نزد خداوند عز و جلآن كسى است كه فايده رسانَد به بندگان خداى تعالى [١٠] و بدترينِ آدميان نزد خداوند ـ جلّ و علا ـ آن كسى است كه بدى رسانَد به بندگان خداى و كلام نبوى عليه السلامكه: «لا ضرّ و لا إضرار [١١] في الإسلام» [١٢] نيز مُثبِت همين معنى است و هم در خبر است كه آن حضرت فرمود كه: «خداوند ـ تبارك و تعالى ـ يارى بنده خود ، آن قدر مى كند كه بنده ، يارى
[١] . ف: مى فرمايند .[٢] صحيح البخاري، ج ٧، ص ٧٩، ١٠٤ و ١٨٤؛ سنن الترمذي، ج ٤، ص ٧٠؛ سنن أبي داود، ج ٢، ص ٥٠٩ ؛ مسند أحمد، ج ٢، ص ١٧٤ و ٢٦٧.[٣] . م: اصطلاح .[٤] . م: بدل .[٥] . م: و اجزاى آنها .[٦] . ف: اطناب .[٧] . كنز العمّال ، ج ١٦ ، ص ١٢٨ .[٨] . در مآخذ حديثى نيافتيم .[٩] . ف: ـ يعنى .[١٠] ف: ـ تعالى.[١١] . ف : لا ضرر و لا ضرار .[١٢] . من لا يحضره الفقيه ، ج ٤ ، ص ٣٣٤ ؛ عوالي اللئالي ، ج ٢ ، ص ٧٤: «لا ضرر و لا إضرار في الإسلام» ؛ سنن أبي داود ، ج ٢ ، ص ١١٨ ؛ معاني الأخبار ، ص ٢٨١: «لا ضرر و لا ضرار في الإسلام» .