وليد بن مسلم از دو نفر نصاراى نجران نقل مى‌كند كه گفتند: هنگامى كه مسلمانان در ناحيۀ اردن فرود آمدند، با يكديگر صحبت كرديم كه دمشق به‌زودى محاصره مى‌شود و پيش از آن براى خريد به بازار رفتيم. آن‌گاه «بِطْريق» شهر در پى ما فرستاد و هنگامى كه نزد او رفتيم، گفت: «شما عرب هستيد؟» گفتيم: «بلى» . گفت: «و دين شما مسيحيت است؟» گفتيم: «بلى» . گفت:

«بايد يكى از شما برود و دربارۀ اين قوم و هدفشان براى ما جاسوسى كند و نفر ديگر از اموال دوستش نگهدارى كند.»

آن‌گاه يكى از ما دو نفر در پى انجام اين مأموريت رفت و پس از درنگى طولانى آمد و به بطريق گفت:

«مردانى ديدم تكيده و سوار بر اسبانى اصيل و سركش، پارساى شب و جنگجوى روزند، آن‌گاه كه صدايشان به قرآن و دعا بلند شود، اگر كسى با همنشين خود سخن بگويد، او نمى‌شنود» . [١]

ايرانيان نيروهاى اطّلاعاتى‌شان را براى جاسوسى عليه مسلمانان مى‌فرستادند. در جنگ قادسيه [٢]، مسلمانان وارد دژ عُذَيب گشته در آن‌جا هيچ كس از سپاهيان ايرانى را نديدند، مگر يك نفر از عناصر اطّلاعاتى كه خود را از روى برج و باروها نشان مى‌داد تا مسلمانان را بفريبد و اخبارشان را نزد هموطنان خويش ببرد. زهرة بن حويه اين را دانست و او را دنبال كرد و به او رسيد، در حالى كه مى‌گفت: اگر ديدبان آزاد شود، خبر را به آنان مى‌رساند. پس، كنار خندق شاپور او را گرفت و كشت و مسلمانان جاسوس هيچ قومى را پايدارتر و آرام‌تر از او نديدند و اگر مقصدش دور نبود، موفّق به دستگيرى او نمى‌شدند. [٣]

[١] -الرامينى، الجهاد فى‌الاسلام، ص ١٤٨.
[٢] - قادسيه: قادس به معنى كشتى بزرگ است و گفته شده است: قادسيه، قديس ناميده مى‌شد. جنگ قادسيه به‌فرماندهى سعد بن ابى وقاص با ايرانيان در روزگار عمر بن خطاب در همين مكان رخ داد (سال ١٦ ه‌/٦٣٧ م) و پيروزى در اين جنگ با مسلمانان بود. (ر. ك: حموى، معجم البلدان، ج ٣، ص ٣٣٦.)
[٣] -ر. ك: احمد عادل كمال، القادسيه، دارالنفائس، چاپ دوم، بيروت ١٣٩٧ ه‌/١٩٧٧ م ص ٤٦-٤٧؛ طبرى، تاريخ، ج ٤، ص ١٦٥-١٦٦.