اطلاعات نظامی در اسلام - مناصره، عبدالله علي سلامه محمد؛ مترجم عبدالحسين بينش - الصفحة ٤١ - شاخۀ سوم اطّلاعات شناسايى
سوى موضعى پيشروى نمىكرد، مگر اينكه طلايه [١]هاى اطّلاعاتى، اخبار مربوط به امنيت منطقۀ مورد نظر را آورده باشند. [٢]
هرثمى ضمن اشاره به طلايۀ اطّلاعاتى، توصيه مىكند كه شمار طلايه نبايد از سه نفر كمتر باشند. يك نفرشان خبر مىآورد و دو نفر ديگر به سوى دشمن پيشروى مىكنند. به گونهاى كه در هنگام پيشروى يك ميل [٣]با هم فاصله داشته پشتيبان يكديگر باشند. او به طلايهها توصيه مىكند كه نگاهشان بايد از روى ارتفاعات باشد و اسبانشان را از زمينى كه گرد و غبارش بلند مىشود، به حركت در نياورند و از ٢٣ فاصلۀ ميان خود و دشمن فراتر نروند. [٤]
اين پديده با فتوحات اسلامى متحول گرديد و جوهرۀ آن با اطّلاعات شناسايى و استكشاف روزگار ناپلئون شباهت دارد؛ زيرا هيچ يك از فرماندهان جديد به اندازۀ ناپلئون به شناسايى و استنتاج توجه نداشتهاست. ضرورت توجه به سازمان دادن يك دستگاهاطّلاعاتى فعّال و كارآمد، از درسها و تجربههاى سختى بود كه او در خلال جنگهايش آموخت. [٥]
عمرو بن عاص خود بهطور پنهانى و به عنوان فرستادۀ خودش نزد ارطبون، فرماندۀ بيزانس، وارد يكى از دژهاى فلسطين گرديد و هدفش اين بود كه بهطور مستقيم به كشف و شناسايى بپردازد. اين شبيه همان كار مشهور ناپلئون است كه قبل از ورود به ميدان
[١]
[٢] -ظافرالقاسمى، الجهادوالحقوق الدوليه العامه فىالاسلام، دارالعلم للملايين، چاپاوّل، بيروت،١٩٨٢ م، ص٣٠٣.
[٣]
[٤] -هرثمى فرمانده مأمون بود. مختصر سياسة الحروب، تحقيق عبدالرؤوف عون، تجديد نظر دكتر مصطفى زياد، وزارت فرهنگ و ارشاد ملى، المؤسسة العامة للتأليف والطباعة، مطبعة مصر، قاهره، ص ٢٤.
[٥] -منير شفيق، علم الحرب، المؤسسة العربيه للدراسات و النشر، چاپ دوم، بيروت،١٩٨٠، ص ٢١٠.