مالك گفته است: چنين فردى، به دليل انجام اين كار، اگر از اهل ذمّه باشد، كشته مى‌شود، [١]زيرا پيمان شكنى كرده است. همچنين اگر فرستادگان نيز جاسوسى يا خيانت كنند، قتلشان جايز است. [٢]

خسرو پرويز، پادشاه ايران براى فرزندش شيروَيْه چنين نوشت:

«خيانت كوچك را به اندازه خيانت‌هاى بزرگ مجازات كن، زيرا آن‌گاه كه در خيانت كوچك به تو طمع نورزند، جرأت خيانت بزرگ را نيز پيدا نخواهند كرد.»

و مى‌گفت:

«مرد را همين يك خيانت بس كه امين خائنان باشد.» [٣]

حكيمان گفته‌اند: «سرّ تو از خون توست.» و عرب مى‌گويد: «كسى كه جايى براى راز خود مى‌جويد، آن را فاش مى‌سازد.» مردى، رازى را نزد دوست خود بازگفت. هنگامى كه درصدد كاوش برآمد، به او گفت: آيا فهميدى؟ گفت: نه، بلكه فراموش كردم. [٤]چه راست گفته است حكيم: «زبان عاقل در قلب او و قلب جاهل در دهان اوست.» [٥]شايد بارزترين مثال در اين باره كار ناپلئون هنگام حركت با كشتى از بنادر جنوبى فرانسه به سوى مصر باشد. وى در اين سفر مقصدش را معيّن نساخت و اين امر براى دشمنان او، مشكل آفريد و هنگامى كه رقيب او، «نلسون» در درياى مديترانه به جست و جوى وى پرداخت، متوجّه شد كه به

[١] - ر. ك: شمس الدين سرخسى، كتاب المبسوط، دار المعرفه، چاپ دوم، بيروت، ج ١٠، ص ٨٥-٨٦، از اين پس‌هرجا به اين مأخذ رسيديم اين گونه ارجاع مى‌دهيم: سرخسى، المبسوط؛ ابو زكريا يحيى بن شرف نووى دمشقى، روضة الطالبين، مكتب الاسلامى للطباعة و النشر، ج ١٠، ص ٣٢٩، از اين پس هر جا به اين مأخذ رسيديم اين گونه ارجاع مى‌دهيم: نووى، روضة الطالبين.
[٢] -ابن حجر هيثمى، حواشى شروانى و ابن قاسم بر تحفة المحتاج بشرح المنهاج، دار صادر، ج ٩، ص ٢٤١.
[٣] -ابن قتيبۀ دينورى، المختار من كتاب عيون الاخبار، برگزيدۀ احمد عبدالعليم بردونى، مراجعة اسماعيل مرزوق، الادارة العامه للثقافه، الجمهورية العربية المتحدة، پانزدهم شعبان ١٣٧٩ ه‌. /١٢ فوريه ١٩٦٠ م، ص ٢٢، از اين پس هرجا به اين مأخذ رسيديم اين گونه ارجاع مى‌دهيم: دينورى، المختار من كتاب عيون الاخبار.
[٤] - دينورى، المختار من كتاب عيون الاخبار.
[٥] - ر. ك: هروى، التّذكرة الهرويه.