اطلاعات نظامی در اسلام - مناصره، عبدالله علي سلامه محمد؛ مترجم عبدالحسين بينش - الصفحة ٢٢٥ - مطلب سوّم تعريف كلى ماهيّت جاسوسى
١-حفظ احتياط و هوشيارى.
٢-شناخت نقاط ضعف دشمن و تهاجم به او از آن طريق.
٣-شناخت سلاحهاى دشمن به منظور انجام اقدامهاى پدافندى و مقابله به مثل [١].
همچنين به تلاش براى دستيابى به اسرار برادران دينى به منظور عيبجويى، جاسوسى اطلاق شده است. [٢]
جاسوسى: كوششى است به شيوهاى سرّى يا با وسايل تبليغاتى ساختگى براى دستيابى به اخبار دولتى به نفع دولتى ديگر. بسيارى از دولتها جاسوسها، خرابكاران و مزدوران سرّى را به استخدام خويش در مىآورند تا آنان را از اخبار سياسى، اقتصادى و روابط حاكم بر كشورى كه در آن فعّاليّت مىكنند، بهرهمند سازند. [٣]
جاسوسى: به كوشش پنهانى و با ادعاى دروغين شخص به منظور دستيابى به اخبار حياتى و رساندن آن به دشمن؛ و يا تلاش براى دستيابى [ديگران]بر آن اخبار، اطلاق مىگردد. [٤]
جاسوسى، پيگيرى اخبار دشمن و جست و جو دربارۀ باطن امور است. [٥]
مطلب سوّم: تعريف كلى ماهيّت جاسوسى
ماهيت جاسوسى با توجه به اختلاف اطّلاعات مورد نظر تفاوت مىكند. براى مثال وزارت جنگ، نيازمند اطّلاعات نظامى دربارۀ دشمن و زمين است، وزارت نيرو به اطّلاعات علمى احتياج دارد، وزارت خارجه نيازمند اطّلاعات سياسى است، اما رئيس دولت نيازمند مجموعۀ اين اطّلاعات به اضافۀ اطّلاعات اقتصادى و روانى است. در نتيجه نوع
[١] -محمد معراوى، شريعة الحرب فى الاسلام، ص ٣٢٤.
[٢] -ر. ك: طبرى فى تفسير القرآن، ج ٢٦، ص ٨٦؛ طنطاوى جوهرى، الجواهر فى تفسير القرآن الكريم، مطبعۀ مصطفى بابى حلبى و اولاده، مصر، ج ٢١، ص ١٤٢؛ محمد جواد مغنيه، التفسير الكاشف دارالعلم للملايين، چاپ اوّل، بيروت،١٩٧٠ م، م ٧، ص ١٢٠؛ طباطبايى، الميزان، ج ١١، ص ٢٣٤؛ محمد بن احمد انصارى قرطبى، الجامع لاحكام القرآن، المؤسسة العربية العامة للنشر و التأليف، الناشر دار الكتاب العربى، قاهره ١٣٧٨ ه- ١٩٦٧ م، ج ١٦، ص ٢٣٠-٣٣٤؛ سيد قطب، فى ظلال القرآن، چاپ هفتم،١٣٩١ ه- ١٩٧١ م، ج ٢٦، ص ٥٣٤.
[٣] -احمد هانى، الجاسوسية بين الوقاية و العلاج، ص ٧٢.
[٤] -احمد عطية الله، قاموس السياسى، ص ٢٦٦.
[٥] -ر. ك: وهبة الزحيلى، العلاقات الدوليه،٦١؛ خطيب الشربينى: تفسير القرآن الكريم، دار المعرفة للطباعة والنشر، ط ٢، ج ٤، ص ٧٠؛ مراغى، تفسير، ج ١٦، ص ١٣٨.