اطلاعات نظامی در اسلام - مناصره، عبدالله علي سلامه محمد؛ مترجم عبدالحسين بينش - الصفحة ١٨٧ - مطلب اوّل كيفر جاسوس مسلمان
شافعى تأكيد مىكند هرگاه از صاحبان وقار باشد، امام مىتواند او را عفو كند، چنان كه از داستان حاطب دانسته مىشود. از رسول خدا (ص) روايت شده است كه فرمود:
«فرو بگذاريد»
و در حديث آمده است:
«آنچه را كه حدّ نباشد.»
آن حضرت فرمود:
«از لغزشهاى صاحبان وقار در گذريد، مگر حدود» [١]
پس هرگاه كه عمل جاسوسى از مردى با وقار و از روى نادانى سر بزند و او متهم نباشد، از او در مىگذرند، چنان كه از حاطب بن ابى بلتعه درگذشتند و اگر از غير افراد با وقار باشد، تعزيرش با امام است. [٢]
طبرى مىگويد: هرگاه بر امام معلوم شود، مردى از اهل حيا با مشركانِ دشمنِ مسلمانان، مكاتبه كرده و آنان را بر عزمى كه مسلمانان دربارۀ آنها كردهاند، هشدار داده است ولى به دغل بازى نسبتبه اسلام و مسلمانان مشهور نباشد و اين كارش از روى لغزش و خطا و براى يكبار باشد، عفو او جايز است. مانند رفتار رسول خدا (ص) پس از آگاهى بر خطاى حاطب. [٣]
اگر حضور در بدر مانع از اقامۀ حدّ مىبود، عمر بن خطاب آن را بر قدامة بن مظعون جارى نمىكرد، در حالى كه وى در بدر حاضر بود و عمر داستان حاطب را در نظر داشت و در اطاعت از رسول خدا (ص) حريصترين [٤]مردم بود. [٥]
[١] -بيهقى، سنن، ج ٩، ص ١٤٧؛ ابوداوود، سنن، ج ٩، ص ٤٤٦.
[٢] -ر. ك: بيهقى، سنن، ج ٩، ص ١٤٧؛ تكملة المجموع شرح المهذب، المكتبة السلفيه، ج ١٩، ص ٣٤٣.
[٣] -عينى، عمدة القارىء، ادارة الطباعة المنيريه، ج ١٤، ص ٢٥٧.
[٤] -در اين مورد مناسب است مراجعه كنيد به كتاب «اجتهاد در مقابل نصّ» وبه موارد مخالفت عمر با رسول خدا (ص) پى ببريد. (مترجم) .
[٥] -ر. ك: تكملة المجموع شرح المهذب، ج ١٩، ص ٣٤٣؛ شهابالدين ابوالفضل عسقلانى معروف به ابن حجر (٧٧٣/٨٥٢ ه.) ، فتحالبارى بشرح صحيح البخارى، ج ٨، ص ١٢٠؛ بيهقى، سنن، ج ٩، ص ١٤٧.