اطلاعات نظامی در اسلام - مناصره، عبدالله علي سلامه محمد؛ مترجم عبدالحسين بينش - الصفحة ١٠٨ - شاخۀ اوّل-نظريۀ تجويز كنندگان و دلايلشان
١- مخازن بزرگ آب كه اگر به وسيلۀ مسلمانان كوبيده شود، راه را برآنان مىبندد يا غرقشان مىكند.
٢- آنچه مسلمانان از بريدن آنها، به اين دليل كه از وجود آنها براى علوفه استفاده مىكنند يا در زير آنها سايه مىگيرند يا از ميوهاش مىخورند، زيان مىبينند.
٣- كارى كه عادت ما و دشمن بر آن جارى نيست و اگر ما انجام دهيم با ما مقابله به مثل مىكنند، مانند ويران ساختن بيمارستانها [١]و چاههاى نفت. اگر ما اين اموال دشمن را از بين ببريم با ما مقابلۀ به مثل مىكند و زيان سنگينترى متوجّه ما مىشود. [٢]پس به دليل اينكه انجام آن موجب ضرر رساندن به مسلمانان مىشود، حرام است. [٣]
نوع سوم: اموالى كه شرايط جنگى نه مقتضى از بين بردن و نه باقى گذاشتن آنهااست؛ مانند كشتزارها و بناهايى كه مانع عبور سپاه و گردنۀ راه پيروزى واقع نمىشوند و مسلمانان در آن سود يا زيانى جز به خشم آوردن و ضرر زدن به كفار ندارند.
در اين باره دو نظريه وجود دارد: [٤]
شاخۀ اوّل-نظريۀ تجويز كنندگان و دلايلشان
يكم: رأى تجويز كنندگان
ابو حنيفه، ابويوسف، مالك، شافعى، ابن منذر، اسحاق و ابن حزم اندلسى گفتهاند: از بين بردن اموال دشمن (از نوع سوم) جايز است. اسحاق گفته است: اگر براى دشمن شكست آورتر باشد، آتش زدن سنّت است. [٥]
[١]
[٢]
[٣] -ر. ك: ابن قدامه، المغنى، ج ١٠، ص ٥١٠؛ ابن قدامه، الشرح الكبير، ج ٥، ص ٥١٠.
[٤] -ر. ك: ابن قدامه، المغنى و الشرح الكبير، ج ١٠، ص ٥١٠؛ ابن قدامه، الشرح الكبير، ج ٥، ص ٥١٠؛ ابومحمد على بن احمد بن سعيد بن حزم اندلسى (وفات:١٤٥٦، المحلى، تحقيق استاد احمد شاكر، دار الفكر، م ٤، ج ٧، ص ٢٩٤؛ نواوى، العلاقات الدوليه، ص ١٣٩؛ محمد على الحسن، العلاقات الدوليه، ص ١٦٦.
[٥] -ر. ك: ابن قدامه المغنى و الشرح الكبير، ج ١٠، ص ٥١٠؛ ابن قدامه، الشرح الكبير، ج ٥، ص ٥١٠.