فقه مدیریتی - الهامی نیا، علی اصغر - الصفحة ٦٢ - استفاده از بیت المال
ارث كسى كه وارث ندارد و .... [١]
* خمس، زكات، فطريه و كفارات. [٢]
* جزيه، كه از اهل كتاب در ازاى تأمين امنيت آنها دريافت مىشود.
* زمينهايى كه مسلمانان با جنگ و جهاد فتح مىكنند.
* خراج يا اجاره بهاى زمينهايى كه دولت در اختيار مسلمانان مىگذارد.
* مالياتهاى مستقيم و غير مستقيمى كه دولت اسلامى دريافت مىكند. [٣]
استفاده از بيتالمال
هرگونه تصرّف در بيتالمال بايد در چارچوب شرع و قانون انجام پذيرد و متصديان امور همواره بايد اصل «مصرف كمتر و بهرهورى بيشتر» را در هزينههاى عمومى در نظر بگيرند و بهگونهاى طراحى و برنامهريزى كنند كه بيتالمال مسلمانان به بهترين شكل ممكن در جريان بيفتد و نيازمندىهاى جامعه برطرف گردد. امير مؤمنان ٧ در اين مورد، نكته دقيقى را بيان فرموده، ضمن نامهاى به كارگزاران خويش مىنويسد؛
«ادِقُّوا اقْلامَكُمْ وَ قارِبُوا بَيْنَ سُطُورِكُمْ وَاحْذِفُوا عَنّى فُضُولَكُمْ وَاقْصُدُوا الْمَعانِىَ وَ ايَّاكُمْ وَالْاكْثارَ فَانَّ امْوالَ الْمُسْلِمينَ لا تَحْتَمِلُ الْاضْرارَ» [٤]
نوك قلمهايتان را نازك كنيد و فاصله سطرها را كم كنيد و براى من سخن زائد ننويسيد لبّ مطلب را بنويسيد و از زيادهنويسى بپرهيزيد كه بيتالمال مسلمانان زيانرا برنمىتابد.
امام خمينى قدس سره اين گفتار علوى را دستورالعمل دائمى و لازمالاجرا براى همه كسانى مىداند كه بهنحوى با بيتالمال سر و كار دارند و مىفرمايد:
اين يك دستورى هست براى همه؛ يعنى دستورى هست براى كسانى كه در
[١] - رسالۀ نوين، ج ٢، ص ١٢٠-١٢٢
[٢] - مالكيت عمومى، سيّد محمد خامنهاى، ص ٩٠-٩٢
[٣] - رسالۀ نوين، ج ٢، ص ٦٦-٦٧
[٤] - بحارالانوار، ج ٧٦، ص ٤٩