فقه مدیریتی - الهامی نیا، علی اصغر - الصفحة ١٠٧ - توريه
٢- براى حفظ جان و آبرو؛ امام خمينى قدس سره با كند و كاو و تفقه در برخى روايات مىنويسد:
از اين روايات استفاده مىشود كه دروغ براى رهايى خود و ديگر مؤمنان از انواع زيانهاى جانى و آبرويى جايز است. [١]
از رسول خدا ٦ نيز روايت شده كه فرموده است:
«احْلِفْ بِاللَّهِ كاذِباً وَ نَجِّ اخاكَ مَنَ الْقَتْلِ» [٢]
سوگند دروغ بخور و برادرت را از كشتن نجات بده.
٣- در جنگ؛ جنگيدن مسلمان، هميشه بايد در راه خدا و آرمانهاى الهى باشد؛ در اين صورت، طرف مقابل او، كافران، ياغيان و باطلگرايان قرار دارند كه بايد سركوب گردند تا مزاحم حق و حقمداران نباشند، براى دفع چنين كسانى، دروغ گفتن هيچ منعى ندارد، از رسول اكرم ٦ در اين باره نيز چنين روايت شده است؛
«كُلُّ الْكِذْبِ مَكْتُوبٌ كِذْباً لا مُحالَةَ الَّا انْ يَكْذِبَ الرَّجُلُ فِى الْحَرْبِ ...» [٣]
هر دروغى به ناچار، دروغ محسوب مىشود، مگر اينكه مرد در جنگ دروغ بگويد.
توريه
واژه «توريه» بهمعناى «پوشاندن حقيقت چيزى و ظاهر كردن غير آن» است كه در علم معانى بيان به چنين كارى «ايهام» گفته مىشود؛ يعنى استعمال لفظى كه آن را دو معنا باشد؛ يكى نزديك و ديگرى دور و منظور گوينده معناى دور باشد گرچه شنونده معناى نزديك را بفهمد. [٤]
شيخ انصارى در معناى اصطلاحى توريه مىنويسد:
توريه آن است كه گوينده، كلامى بگويد كه مطابق با واقعيّت باشد، ولى قصد
[١] - المكاسب المحرّمة، ج ٢، ص ١٣٣
[٢] - وسائل الشّيعه، ج ٢٣، ٢٢٥
[٣] - بحارالانوار، ج ٧٢، ص ٢٥٤
[٤] - ر. ك. لغتنامه، دهخدا، ج ٥، ص ٦٢٤٧