فقه مدیریتی - الهامی نیا، علی اصغر - الصفحة ٧٩ - الف - ضمان عقدي
فصل ششم: ضمان
«ضمان» بر وزن زمان، مصدر عربى است كه در معانى؛ كفيل شدن، برعهده گرفتن، ضمانت و كفالت به كار رفته است. [١] و در اصطلاح فقهى عبارت است از «عقدى كه براى برعهده گرفتن مال يا شخص يا اثر عقد و مانند اينها تشريع شده است.» [٢]
انواع ضمان
«يكى از اصطلاحاتى كه در نصوص حقوق اسلام و در كتب فقه و در قانون مدنى فراوان بهكار رفته و معادل مفهوم تعهد به معناى وسيع كلمه است، همين اصطلاح (ضمان) است و شامل تعهدات قراردادى و تعهدات خارج از قرارداد مىباشد. به همين جهت ضمان ناشى از عقد ضمان را اصطلاحاً ضمان عقدى ناميدهاند در مقابل ضمانات خارج از قرارداد كه ضمان قهرى نام دارد.» [٣]
الف- ضمان عقدى
ضمان عقدى، عبارت است از «بهعهده گرفتن پرداخت بدهى ثابت بدهكار به طلبكار».
اين نوع ضمانت، عقد و قراردادى است كه با «ايجاب و قبول» ميان ضامن و طلبكار منعقد مىشود؛ به اين صورت كه ضامن با سخنى كه عرفاً تعهّد مزبور را برساند آن را ايجاب مىكند؛ مثلًا مىگويد: من طلب شما را از فلانى ضمانت مىكنم يا تعهّد مىكنم
[١] - فرهنگ دهخدا، واژۀ ضمان
[٢] - جواهر الكلام، نجفى، ج ٢٦، ص ١١٤
[٣] - عقد ضمان، محمد جعفر لنگرودى، ص ١١٦