فقه مدیریتی - الهامی نیا، علی اصغر - الصفحة ٦٣ - استفاده از بیت المال
بيتالمال دست دارند. اينطور حضرت امير ٧ در وقت حكومتش دستور مىدهد براى صرفهجويى ... مسأله اين نيست كه [فقط] در آن وقت و در حكومت حضرت امير باشد؛ اين دستور است در طول تاريخ براى كسانى كه متكفّل حكومت هستند كه تا اندازه ممكن، در بيتالمال تصرّف نكنند. [١]
همچنين در سخنى ديگر، اين موضوع را با ايمان و اعتقاد افراد مرتبط دانسته، مىفرمايد:
«بايد در پيشگاه خداى تبارك و تعالى در كارهايى كه مىكنيم، در تصرّفهايى كه در بيتالمال مىكنيم بايد بعد حساب بدهيم. چرا؟ [زيرا اگر] زيادهروى شدهباشد، مجازات دارد، عدالت شده باشد، مجازات خير دارد. بيتالمال مسلمين را بزرگ بشماريد. [٢]
براى بهرهبردارى بهينه از بيتالمال، رعايت امورى چند ضرورى است؛
١- مديران و مسؤولانى كه تخصيص بودجه يا تنظيم هزينههاى بيتالمال را بهعهده دارند، بايد با كارشناسى دقيق و مراعات همه جوانب شرعى و قانونى، اقدام كنند و براى هر مجوّزى، دليل شرعى و قانونى داشته باشند و بتوانند در برابر عقل و منطق و در محكمه عدل الهى پاسخگو باشند.
٢- كلّيه موارد استفاده از بيتالمال را مكتوب و از راههاى رسمى به مراكز ذى صلاح اعلام نمايند و جلوى هرگونه سوء استفاده از بيتالمال را سد كنند.
٣- همواره مصالح عمومى ملّت و كشور را بر منافع گروهى و شخصى، مقدّم بدارند.
٤- مديران اجرايى، بيتالمال را در مواردى كه قانون تعيين نموده، هزينه كنند و هرگز به خود و ديگران اجازه ندهند كه در بيتالمال مسلمانان، بهطور دلخواه و فراتر از قانون تصرّف نمايند.
٥- متصدّيان اموال عمومى را از ميان افراد متّقى، نجيب، خوشسابقه و امين انتخاب كنند.
٦- افراد ياد شده بايد از تخصّص كافى نيز بهرهمند باشند؛ چنانكه وقتى حضرت يوسف ٧ خود را نامزد خزينهدارى مصر كرد؛
«قالَ اجْعَلْنى عَلى خَزائِنِ الْارْضِ انّى حَفيظٌ عَليمٌ» [٣]
[١] - صحيفۀ نور، ج ١٩، ص ٢٢٣
[٢] - همان
[٣] - يوسف (١٢)، آيۀ ٥٥