فقه مدیریتی - الهامی نیا، علی اصغر - الصفحة ٦٨ - پرهیز از اسراف و تبذیر
٤- استفاده شخصى از اموال بيتالمال مسلمين از قبيل اينكه مسؤولان فلان سازمان يا اداره مثلًا از ماشين مربوط به اداره استفاده مىنمايند چه حكمى دارد؟
ج- خودرو و هر آنچه كه جزء اموال عمومى و بيتالمال است، بايد از آن در همان جهتى كه براى آن تهيّه گرديده و قانوناً مقرّر شده است استفاده شود؛ استفاده خصوصى و شخصى از اينگونه اموال جايز نيست. [١]
٥- كسى كه برخلاف مقرّرات قانونى از اموال دولتى استفاده شخصى يا غير شخصى نموده است، تكليف شرعى او چيست؟
ج- استفاده از اموال دولتى بر خلاف مقرّرات، موجب ضمان است و بايد عوض آن را به صندوق همان بخش واريز نمايد. [٢]
پرهيز از اسراف و تبذير
«اسراف» بهمعناى افراط و تجاوز از حد در هر كارى است و «تبذير» كه بهمعناى پراكندن و بذر افشانى است، به كنايه براى ضايع كردن ثروت به كار رفته است. [٣]
دو عمل ياد شده از نظر عرف و عقل و منطق، نكوهيده و محكومند و از ديدگاه شرع مقدّس نيز بهشدّت مورد نكوهش قرار گرفتهاند. قرآن مجيد درباره اسرافگران مىفرمايد:
(... انَّ الْمُسْرِفينَ هُمْ اصْحابُ النَّارِ) [٤]
بهدرستى كه اسرافكاران، اهل دوزخاند.
و پيرامون تبذير مىفرمايد:
(... وَ لا تُبَذِّرْ* انَّ الْمُبَذِّرينَ كانُوا اخْوانَ الشَّياطينِ) [٥]
تبذير نكن؛ چرا كه تبذيرگران، برادران شياطيناند.
[١] - استفتائات منتشر نشده از محضر مقام معظّم رهبرى
[٢] - ٣٨٠ استفتاى جديد از امام امّت، ص ٩٤
[٣] - مفردات، راغب اصفهانى، واژههاى بذر و سرف
[٤] - غافر (٤٠)، آيۀ ٤٣
[٥] - اسراء (١٧)، آيات ٢٦-٢٧