قرآن مجيد پيش از برشمارى اين ابزار، متذكر شده كه انسان در بدو تولّد فاقد علم بوده و در سايه اين ابزار است كه امكان علم آموزى برايش فراهم مى‌آيد:
وَاللَّهُ اخْرَجَكُمْ مِنْ بُطُونِ امَّهاتِكُمْ لا تَعْلَمُونَ شَيْئاً وَ جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْابْصارَ وَالْافْئِدَةَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ «١» و خداوند مباحث تكميلى عقايد ٩١ قلب ص : ٨٩ شما را از شكم مادرانتان خارج نمود درحالى كه هيچ چيز نمى‌دانستيد؛ و براى شما، گوش و چشم و عقل (قلب) قرار داد تا شكر نعمت او را به جا آوريد! بر اين اساس، فلاسفه اسلامى ابزار شناخت را به سه بخش حسّ، عقل و قلب تقسيم كرده‌اند.
حس‌ حواس پنجگانه (بينايى، شنوايى، بساوايى، چشايى و بويايى) كه هر شخص توسط آنها معلومات را از جهان خارج گرفته و به ذهن منتقل مى‌كند ابزار حسى به شمار مى‌آيند.
در اهميت حواس همين بس كه درباره آنها گفته شده: «مَنْ فَقَدَحسّاً فَقَدَ علْماً»؛ «٢» يعنى هر كس حسى را از دست بدهد، باب علمى را از دست داده است. دليل اين كه آيه شريفه از ميان حواس پنجگانه، تنها به چشم و گوش اشاره نموده، شايد اين باشد كه اكثر معلومات حسّى و تجربى انسان به‌وسيله اين دو حس به انسان منتقل مى‌شود.
ابزار حسى، مى‌تواند انسان را در شناخت بسيارى از حقايق مادّى و محسوس جهان يارى دهد. غالب چيزهايى كه ديده مى‌شوند، شنيده مى‌شوند يا قابل لمس هستند، به‌وسيله ابزار حسى، قابل شناسايى‌اند. قرآن كريم نيز در بسيارى از موارد تأكيد نموده است كه انسان‌ها با همين حواس ظاهرى به زمين و آسمان و آنچه در آن است بنگرند و عجايب آفرينش را ببينند تا از اين راه به آفريننده پى ببرند.