مباحث تكميلى عقايد - ابراهیم زاده، عبدالله؛ سبحانی، سعید - الصفحة ١١٤
دين و عمل به آنها و يا صلاحيّتِ يافتنِ كمالى كه از ناحيه اعتقاد و عمل به توحيد و احكام دين براى انسان حاصل مىشود.
از بين احتمالات مذكور، بدون شك اعتقاد به توحيد منظور نبوده چون به تصريح قرآن همه موجودات، يگانگى خداوند را تصديق كرده و او را تسبيح و تحميد مىكنند. اعتقاد به همه احكام و عمل به آنها نيز منظور آيه نيست. چون آيه خبر مىدهد كه همه انسانها آن را حمل كردند، درحالى كه مىدانيم در هر عصر، انسانهاى فراوانى معتقد به احكام و عامل بدانها نيستند. پس تنها احتمال صحيح، آخرين آنهاست و منظور اين است كه خداوند به انسان استعدادى داده كه مىتواند با اعتقاد به دين حق و عمل به لوازم آن به مرتبهاى از كمال برسد كه خود را براى خداى تعالى خالص گرداند و خداوند مباحث تكميلى عقايد ١٢٠ تقوا و كرامت ص : ١١٩ نيز او را براى خود خالص گرداند. به عبارت ديگر، به مقام ولايت الهى برسد، يعنى مقامى كه خداوند، خودش متولى امور او باشد و چنين امكانى به همه انسانها، اعم از مؤمن، مشرك و منافق داده شده است.
خلاصه آنكه آسمانها و زمين و كوهها با همه بزرگى و سنگينىشان چنين استعدادى را نداشتهاند، ولى انسان با وجود كوچكى جثه و جسم، چنين صلاحيّتى را دارد. «١» هر معنايى را كه براى امانت بپذيريم، باز هم اين آيه بر عظمت و ارزش مقام انسانى دلالت دارد، زيرا خداوند متعال از ميان همه موجودات، انسان را شايسته حمل اين امانت دانسته است.