مباحث تكميلى عقايد - ابراهیم زاده، عبدالله؛ سبحانی، سعید - الصفحة ٤٥
پاسخ اين است كه خداوند از يك سو با ارائه آيات عظمتش در جهان هستى و در آفاق و انفس و از سوى ديگر با نازل كردن آيات توحيدى در كتب آسمانى، بر يگانگى خويش گواهى داده است. امّا گواهى بالاتر و برتر از اين نيز هست، و آن اين كه ذات او، خود گواه ذات خويش باشد و او خود بهترين دليل بر وجود خويش است. «١» امام حسين (ع) مىفرمايد:
كَيْفَ يُسْتَدَلُّ عَلَيْكَ بِما هُوَ فى وُجُودِهِ مُفْتَقِرٌ الَيْكَ؟ ايَكُونُ لِغَيْرِكَ مِنَ الظُّهُورِ ما لَيْسَ لَكَ حَتَّى يَكُونَ هُوَ الْمُظْهِرُ لَكَ؟ مَتى غِبْتَ حَتَّى تَحْتاجَ الى دَليلٍ يَدُلُّ عَلَيْكَ وَ مَتى بَعُدْتَ حَتَّى تَكُونَ الْاثارُ هِىَ الَّتى تُوصِلُ اليكَ. «٢» چگونه مىتوان با چيزى كه در ذات و وجودش نيازمندِ به تو است، بر اثبات وجود تو استدلال كرد؟! آيا غير تو ظهورى دارد كه تو ندارى تا بخواهد تو را نمايان سازد؟! كى غايب بودى تا نياز به رهنمايى باشد كه بسوى تو هدايت كند. و چه وقت دور بودى تا آثار وجودت (بندگان را) به تو رساند؟! حضرت على (ع) نيز مىفرمايد:
يا مَنْ دَلَّ عَلى ذاتِهِ بِذاتِهِ وَ تَنَزَّهَ عَنْ مُجانَسَةِ مَخْلُوقاتِهِ. «٣» اى كسى كه ذاتت گواه ذات تو است و در شباهت به مخلوقاتت پاك و منزّهى.
امام سجاد (ع) در دعاى ابوحمزه ثمالى خطاب به خداوند عرضه مىدارد:
بِكَ عَرَفْتُكَ وَ انْتَ دَلَلْتَنى عَلَيْكَ وَ دَعَوْتَنى الَيْكَ وَ لَوْلا انْتَ لَمْ ادْرِ ما انْتَ.
من تو را به خودت شناختم و تو مرا به وجود خويش راه نمودى و بهسوى خود خواندى و اگر نمىخواستى، نمىدانستم كه تو كيستى.