مباحث تكميلى عقايد

مباحث تكميلى عقايد - ابراهیم زاده، عبدالله؛ سبحانی، سعید - الصفحة ١١٨

در مورد تفاوت كرامت با فضيلت، نظرات گوناگونى از سوى مفسّران ارائه شده‌است.
علّامه طباطبايى پس از بحث پيرامون كرامت و فضيلت مى‌نويسد:
هر يك از دو كلمه تفضيل و تكريم ناظر به يك دسته از موهبت‌هاى الهى است كه به انسان داده شده است؛ تكريمش به دادن عقل است كه به هيچ موجود مادى ديگرى داده نشد، و انسان به وسيله آن خير را از شر و نافع را از مضر و نيك را از بد تميز مى‌دهد؛ موهبت‌هاى ديگرى از قبيل تسلط بر ساير موجودات و استخدام و تسخير آنها براى رسيدن به هدف‌ها، از قبيل نطق و خط و امثال آن نيز زمانى محقق مى‌شود كه عقل باشد. تفضيل انسان بر بيشتر موجودات به اين است كه از آنچه كه به آنها داده، سهم بيشترى به انسان داده است. اگر حيوان غذا مى‌خورد، خوراك ساده‌اش از گوشت و يا ميوه و يا گياهان و يا غير آن است، ولى انسان كه در اين جهت با حيوان شريك است، همان مواد غذايى را گرفته و انواع طعام‌هاى پخته و خام را براى خود فراهم مى‌كند كه نمى‌توان شمارش كرد. همچنين پوشيدنى و آشاميدنى ... و طريق مسكن گزيدن در حيوانات و انسان بدين قياس است. «١» كرامت اختيارى‌ قرآن كريم علاوه بر آيه‌هايى كه در آنها از ويژگى‌هاى وجودى انسان و امتيازهاى ذاتى او بر ساير موجودات مادى سخن به ميان آورده و به اصطلاح «كرامت تكوينى» انسان را مطرح كرده است؛ در برخى ديگر از آيه‌ها نوعى ديگر از كرامت را خاطر نشان ساخته كه به آن «كرامت اختيارى» مى‌گويند. «٢» قرآن راه رسيدن به اين نوع كرامت را نيز فرا راه انسان قرار داده است. چنانچه در درس گذشته اشاره شد، انسان به‌خاطر داشتن «روح خدايى» داراى استعدادهاى سرشار، رشد يابنده و متعالى است، كه اگر بخواهد