مباحث تكميلى عقايد

مباحث تكميلى عقايد - ابراهیم زاده، عبدالله؛ سبحانی، سعید - الصفحة ٦٩

ه- آياتى كه مراحل خلقت انسان را بيان مى‌كند، مانند:
وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْانْسانَ مِنْ سُلالَةٍ مِنْ طينٍ ثُمَّ جَعَلْناهُ نُطْفَةً فى‌ قَرارٍ مَكينٍ ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظاماً فَكَسَوْنَا الْعِظامَ لَحْماً ثُمَّ أَنْشَاْناهُ خَلْقاً آخَرَ ... «١» همانا انسان را از گلى صاف آفريديم، سپس او را به صورت نطفه در رَحِم مستقر كرده و بعد نطفه را به صورت خون بسته شده و خون بسته شده را به شكل گوشت جويده شده و بعد آن را استخواندار (يا تبديل به استخوان) كرده، سپس بر روى استخوان گوشت رويانيديم (و خلقتش را به حدّ كمال رسانديم) آن گاه او را به شكل ديگر ايجاد كرديم وجه جمع‌ قرآن در بيان خلقت انسان، گاهى مبدأ آن را خاك و گل و گاهى آب و نطفه ذكر كرده است. در وجه جمع ميان اين آيات بايد به اين نكته توجه داشت كه زمانى كه از حضرت آدم (ع) به‌عنوان اولين انسان آفريده شده از خاك سخن به ميان مى‌آيد، منظور از خاك مبدأ پيدايش قريب اوست؛ همانگونه كه در آيه‌اى كه به خلقت عيسى (ع) توجه مى‌دهد، مى‌فرمايد:
انَّ مَثَلَ عيسى‌ عِنْدَ اللَّهِ كَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرابٍ ... «٢» مَثَل عيسى در نزد خدا، همچون آدم است؛ كه او را از خاك آفريد.
ليكن در مواردى كه خلقت همه انسان‌ها را از خاك مى‌داند و مى‌فرمايد «هُوَ الَّذى‌ خَلَقَكُمْ مِنْ تُرابٍ ...» «٣» منظور توجه دادن به مبدأ بعيد پيدايش همه انسان‌هاست هر چند اصل هر انسانى از پدر و مادر و از نطفه آنان منعقد شده امّا در نهايت خلقت همگى ريشه در خاك دارد و از آنجا گرفته شده است.