مباحث تكميلى عقايد - ابراهیم زاده، عبدالله؛ سبحانی، سعید - الصفحة ١٠٤
از مهمترين ويژگىهاى عواطف سه مورد زير است:
١- شدت ٢- دوام ٣- تغييرات داخلى گرچه عواطف تحت تأثير عوامل محيطى و وراثتى دچار شدت و ضعف مىشود، اما هميشه در انسان وجود دارد و از بين نمىرود.
ويژگى ديگر عواطف را تغييرات داخلى برشمردهاند، به اين صورت كه عواطف شديد، تغييرات زيادى در وضع دستگاه گردش خون، دستگاه تنفّس، غدّههاى داخلى و ماهيچهها ايجاد مىكند. «١» بدين ترتيب بايد عواطف را همچون ديگر اجزاى تشكيل دهنده شخصيت انسان دانست كه رابطه تنگاتنگى با انسانشناسى دينى دارد. بسيارى از روايات در رابطه با تعديل بخشيدن به اين نيروهاى عاطفى است. پافشارى روايات بر جلوگيرى از خشم، دورى از كينه و انتقام و پيروى نكردن از آرزوهاى دراز گوياى اهميتى است كه عواطف در پيشبرد و كمال روح دارد. بايد متوجه بود كه سازنده يا مخرب بودن امور عاطفى همچون نفرت، عشق و اضطراب بسته به استفادهاى است كه از آن مىشود، مانند عشق و نفرتى كه در راه دوستى خدا يا در راه باطل صرف شود.
احساس مذهبى در بررسى احساسات، دو واكنش و بازتاب روانى را مىتوان مشاهده كرد؛ نخست تمايلى كه از احساس مثبت نسبت به يك امر حاصل مىشود و ديگرى انزجار و عقدهاى كه از احساس منفى نسبت به آن امر، پديدار مىگردد. «٢» يكى از اهداف تربيت اسلامى، ايجاد احساسات دينى در اشخاص مىباشد. تحريك و زمينهسازى اين احساسات در سنينى كه انسان بيش از عقل تابع احساس مىباشد، در پذيرش روحى و عقلانى فرد در مراحل ديگر زندگى او تأثير بسزايى خواهد داشت. بهعنوان مثال، براى مؤمنان نظافت،