مباحث تكميلى عقايد

مباحث تكميلى عقايد - ابراهیم زاده، عبدالله؛ سبحانی، سعید - الصفحة ١٤٥

از انجام اعمالى نيز پرهيز كند. همچنان كه نقش نيّات نيز نبايد ناديده گرفته شود؛ زيرا تأثير هر عمل به دو عامل بستگى دارد، حسن فعلى و حسن فاعلى. گاهى عملى خوب و پسنديده است، اما عامل آن نيت سوئى داشته است، از اين رو تأثير نيك بر نفس عاملش نداشته، هر چند به‌واسطه آن ديگران بهره‌مند شده‌اند.
خلاصه آن‌كه مجموعه اعمال هر شخص، سبب تشكيل شاكله وجودى او مى‌شود، اين شاكله در اين دنيا از فرد جدا نمى‌شود و حتى بسيارى از اعمال انسان در همين رابطه انجام مى‌شود كه قرآن مجيد هم در اين زمينه فرموده است:
قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلى‌ شاكِلَتِهِ فَرَبُّكُمْ اعْلَمُ بِمَنْ اهْدى‌ سَبيلًا «١» بگو: هر كس طبق روش (و خلق و خوى) خود عمل مى‌كند؛ و پروردگارتان كسانى را كه راهشان نيكوتر است، بهتر مى‌شناسد.
در جهان ديگر هم اين شاكله با او پيوندى ناگسستنى خواهد داشت. امام سجاد (ع) در تعبيرى، اعمال را همچون گردنبندى دانسته‌اند كه بر گردن انسان چسبيده است:
«وَ صارَتِ الْاعْمالُ قَلائِدَ فى‌ اعْناقِهِمْ» «٢» آيه شريفه «وَ انْ لَيْسَ لِلْانْسانِ الَّا ما سَعى‌» «٣» نيز به همين حقيقت اشاره دارد كه نتيجه‌اى كه عايد انسان مى‌گردد، همان اعمالى است كه در انجام آنها سعى و كوشش كرده است.
آينده انسان نير براساس همين اعمال شكل مى‌گيرد. در عالم برزخ، آنچه براى انسان ظهور و بروز مى‌كند، صور ملكوتيه اعمال دنيوى اوست. در جهان آخرت نيز همين اعمال است كه مشهود انسان بوده و خود تجسم يافته و پاداش يا كيفر انسان مى‌گردند.
آياتى از قرآن مجيد به مسأله رؤيت اعمال اشاره كرده و مى‌فهماند كه اعمال آدمى به‌عنوان جزا و كيفر، مشهود انسان در قيامت خواهد بود، نه پاداش و جزايى اعتبارى و جداى از آنها. در اين رابطه به عنوان نمونه به آيات ذيل مى‌توان اشاره كرد: