مباحث تكميلى عقايد - ابراهیم زاده، عبدالله؛ سبحانی، سعید - الصفحة ١٣٦
درس پانزدهم: قضا و قدر هدف: فراگير پس از پايان اين درس:
١- مفهوم درست قضا و قدر را مىشناسد.
٢- بر اين حقيقت اذعان مىكند كه انسان محكوم و مجبور به سرنوشت از پيش تعيين شده نيست.
٣- به نقش عوامل مادى و معنوى در سرنوشت انسان پى مىبرد.
مفهوم درست قضا و قدر يكى ديگر از مسائلى كه درباره انسان مطرح است، مسأله قضا و قدر و به عبارتى «سرنوشت» و رابطه آن با آزادى و اختيار انسان است. اين مسأله بويژه با تفسير عاميانه از آن، سبب شده تا بسيارى گمان كنند كه سرنوشت آنان از پيش تعيين شده و انسان توان تغيير آن را ندارد و انسان در برابر آن موجودى بىاراده به حساب مىآيد.
اما حقيقت مطلب آن است كه قضا و قدر با مفهوم فوق هرگز وجود خارجى نداشته و ظرف وجودى آن تنها وهم انسان است. براى توضيح مطلب و بيان شكل حقيقى بحث قضا و قدر لازم است به سه ديدگاه درباره حوادث كه در جهان واقع مىشود توجه كنيم. «١» ديدگاه اول آن است كه بگوييم حوادث با گذشته خود هيچگونه ارتباطى ندارد، نه اصل وجود آنها مربوط به امور قبل از خودشان است و نه خصوصيات و شكل و اندازه و مختصات زمانى و مكانى را از امور قبلىشان گرفتهاند. با اين فرض، ديگر سرنوشت معنا ندارد. علاوه آنكه اين فرض مستلزم انكار اصل عليت و اعتقاد به گزاف و اتفاقى بودن حوادث است كه قطعاً امرى باطل و غلط است.